dikke man op strand

Overmatige blootstelling aan licht leidt tot een toename in gewicht en een hogere kans op obesitas, was al bekend. Nieuw onderzoek wijst op een mogelijke reden: de verbranding van vet gaat door dat teveel aan licht op een lager pitje.

Tablets, mobieltjes, lampen en lantaarnpalen: licht is overal, dag en nacht. Het was al bekend dat al die ‘lichtvervuiling’ een grotere kans geeft op overgewicht, maar naar het onderliggende mechanisme was het nog gissen. Ga je meer eten van tv-kijken en internetten, of wordt je minder actief van al dat kunstlicht? Nee, het licht verstoort je biologische klok, waardoor je vetverbranding op een lager pitje komt te staan.

Leidse onderzoekers beschrijven in PNAS hoe ze drie groepen muizen vijf weken lang onderwierpen aan drie verschillende regimes: de eerste groep werd twaalf uur per dag blootgesteld aan licht, de tweede groep zestien uur per dag en de laatste groep moest het geheel zonder duisternis stellen. Alle muizen kregen evenveel te eten, en hoewel de muizen in de laatste groep om onduidelijke redenen iets minder aten, werden ze juist dikker dan de andere muizen.

Dat bleek te liggen aan de verlaagde activiteit van hun bruine vet, een type vet dat energie niet opslaat – zoals wit vet – maar juist verbrandt. Baby’s hebben veel van het bruine vet tussen hun schouderbladen, maar in 2009 ontdekten Maastrichtse onderzoekers dat volwassenen er ook over beschikken. Dunne mensen danken hun slanke lijn dus paradoxaal genoeg voor een deel aan hun (bruine) vet.

De activiteit van dit bruine vet - dat overigens in werkelijkheid beigekleurig is - wordt deels gestuurd door (dag)licht. Kortere dagen wijzen op de komst van de winter, waar onze biologische klok op reageert door de vetverbranding te verhogen, zodat we makkelijker warm blijven. Blijft door kunstlicht de duisternis achterwege, dan krijgt je lichaam geen signaal dat het tijd is om vet te verbranden en neemt de kans op overgewicht toe.

Het Leidse onderzoek werd gedaan bij muizen, dus het is nog even afwachten of het bij mensen precies zo werkt. Maar de resultaten wijzen wel op een mogelijk mechanisme achter de samenhang tussen een verstoorde biologische klok en een toename in gewicht.

Patrick Rensen et al, ‘Prolonged daily light exposure increases body fat mass through attenuation of brown adipose tissue activity’, in PNAS, 12 mei 2015.