postduif

Postduiven bouwen voort op de kennis van anderen, waardoor ze slimmer leren vliegen. Een eigenschap die we voorheen alleen aan mensen toeschreven.

Als je kennis verzamelt, verbetert en doorgeeft van generatie op generatie wordt dat ook wel cumulative culture genoemd. Lang dachten we dat deze vorm van sociaal leren alleen bij mensen voorkomt, maar dat blijkt niet helemaal waar te zijn. Ook postduiven leren van vorige generaties, passen deze kennis naar eigen inzicht aan en geven het vervolgens door.

Collective intelligence

Deze bijzondere eigenschap ontdekten de onderzoekers door een duif, we noemen haar even Dora, een serie navigatie-opdrachten te laten doen. Wanneer Dora eenmaal een vaste route had ontwikkeld, kreeg ze een vliegpartner, Daisy, die de route nog niet kende. Dit duo deed de test nog een aantal keer, waarbij ze informatie deelden en samen betere routes kozen, een fenomeen dat collective intelligence heet.

Dat dieren samen betere beslissingen maken wisten we al. Voorheen focusten studies naar collective intelligence zich vooral op eenvoudige keuzes. Waar je als bijenkolonie het best een nest kan bouwen bijvoorbeeld, of welke kant olifanten op moeten om water te vinden. Van dit soort beslissingen werd gedacht dat ze geen invloed hadden vergelijkbare situaties in de toekomst.

Dit blijkt echter niet helemaal waar te zijn. Veel diersoorten worden in de natuur vaak voor dezelfde problemen gesteld. Zo moeten olifanten elk jaar op zoek naar water. De dieren leren niet alleen van elkaar, maar ook van voorgaande zoektochten. De wisselwerking hiertussen zorgt voor een proces dat collective learning heet; een opeenstapeling van kennis, waardoor ze in de toekomst betere beslissingen kunnen nemen.

Een opeenstapeling van vliegervaring

De onderzoekers wilden weten of en hoe de collectieve kennis van Dora en Daisy werd overgedragen op volgende generaties. Hiervoor vervingen ze Dora voor Dorien, een duif die van navigatie weinig verstand had. Na een aantal vluchten kende Dorien de route uit haar hoofd en had ze zelfs nog een paar verbeterpunten. De kennis ging niet alleen over op de nieuwe generatie, maar veranderde ook.

In totaal wisselde de samenstelling van het koppeltje vijf keer. Om te vergelijken of dit wisselen ook echt leidt tot efficiëntere routes, lieten de onderzoekers ook duivenpaartjes vliegen waarbij er geen vogels gewisseld werden.

Het bleek dat de koppels waarbij duiven wisselden inderdaad efficiënter navigeerden dan de koppels waarbij dat niet gebeurde. Routekennis stapelde zich op en evolueerde tot een soort van navigatiecultuur. Wanneer collective learning leidt tot een opeenstapeling van bijvoorbeeld route-aanpassingen, die in latere generaties behouden blijven, noemen we dat cumulative cultural evolution.

Effectiviteit versus complexiteit

Cumulative cultural evolution is een fenomeen waarvan tot nu gedacht werd dat het slechts bij mensen voorkwam. Dit onderzoek toont als een van de eerste aan dat dit soort cultuurvorming ook bij andere diersoorten plaatsvindt.

Een kanttekening hierbij is dat bij postduiven alleen de efficiëntie van het vliegen toeneemt, niet de complexiteit. Wij begonnen lang geleden met primitief gemaakte instrumenten als speren en bijlen, terwijl we nu in een wereld van nanotechnologie, smartphones en quantumtechnologie leven. Hoewel wij na honderdduizenden jaren zo ver zijn, blijft het vrij onwaarschijnlijk dat duiven over een tijdje helikopters besturen.

Bron: Sasasi & Biro, Cumulative culture emerges from collective intelligence in animal groups, Nature Communciations, 2017