protest migratieban inreisverbod Donald Trump luchthaven

Donald Trumps inreisverbod voor personen uit verschillende moslimlanden leverde zowel binnen als buiten Amerika veel verontwaardiging op. Hoewel het verbod nu door de rechter voorlopig opgeheven is, liet ook de wetenschappelijke wereld sterk van zich horen de afgelopen dagen.

Want dat er in de wetenschap eveneens slachtoffers vielen door Trump’s migratieban is een feit. Zo berichtte het tijdschrift The Atlantic al over gestrande wetenschappers en studenten uit Iran, een van de landen waarvoor het inreisverbod van toepassing is.

De Internationale Raad voor Wetenschappen (ICSU), die talloze nationale en internationale wetenschappelijke verenigingen en academiën uit de wereld vertegenwoordigt, veroordeelde het verbod scherp. Volgens de organisatie gaat de maatregel in tegen de aard van vrije wetenschapsbeoefening, omdat het individuen op basis van hun herkomst verhindert om wetenschap te bedrijven. Bovendien vreest het dat de maatregel de vooruitgang in de wetenschap en het welzijn van mens en milieu zal schaden. Ook de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (lid van het ICSU) sloot zich bij de verklaring aan.

De Europese Organisatie voor Moleculaire Biologie (EMBO) maakte deze week een speciale webpagina aan om de schade van het verbod op de carrière en het onderzoek van de gestrande wetenschappers te beperken. Wetenschappers van over de hele wereld kunnen er hun solidariteit met hun collega’s betuigen door ze tijdelijk werkplekken, materiaal, studieruimtes, en, als het kan, zelfs huisvesting aan te bieden.

‘Zelf veel van internationale samenwerking geprofiteerd’
En dat doen de wetenschappers wel degelijk in groten getale. Op dit moment staat de teller al op meer dan 830 en het aantal aanbiedingen blijft gestaag groeien, zelfs nadat het inreisverbod door de rechter voorlopig ongedaan werd gemaakt. En ook Nederland blijft met 21 aanbiedingen niet achter.

Dolf Weijers, hoogleraar biochemie aan de Wageningen Universiteit, was de eerste Nederlander die reageerde. Weijers doet onderzoek naar de fysieke vormen die planten hebben en welke rol genetica hierbij speelt. Het is een onderwerp waarvoor kennis uit verschillende academisch disciplines nodig is (zoals genetica, biologie, chemie, en natuurkunde) en waar Weijers uitmuntend wetenschappelijk talent voor nodig heeft.

En toeval of niet, zijn onderzoeksteam bestaat maar voor een kwart uit Nederlanders. De rest komt onder meer uit Japan, Bulgarije, India, Frankrijk, Duitsland, Taiwan, Zweden en Peru. Vroeger had hij ook een Iraanse medewerker. Voor Weijers was het maar een kleine moeite om zijn hulp aan te bieden. ‘Bovendien vond ik het niet meer dan logisch, aangezien ik zelf ook al zo veel van internationale samenwerking heb geprofiteerd, onder andere door vier jaar in Duitsland te werken.’

Mét gratis koffie

Ook Lynda Hardman bood haar buitenlandse collega’s hulp aan. Ze is lid van de management team van het Centrum Wiskunde & Informatica in Amsterdam en is sinds 2016 voorzitter van Informatics Europe, een groot Europees informatica-netwerk.

Hoewel Hardman al 26 jaar in Nederland woont, heeft ze alleen de Britse nationaliteit. Maar met de komende Brexit neemt ze zich voor om ook de Nederlandse nationaliteit te verwerven en zo haar activiteiten hier niet in gevaar te brengen.

Ook Hardman ziet in haar eigen onderzoeksgroep een hele rijke afspiegeling van de wereld. ‘Naast Nederlanders hebben we mensen uit Frankrijk, Duitsland, Ethiopië en Palestina.’ Op de website van EMBO biedt Hardman haar getroffen informatica-collega’s kantoorruimten, internet en (met een kwinkslag) gratis koffie aan. Dat het CWI ook een bidruimte heeft voor moslims zal in deze situatie handig meegenomen zijn. Of Wijers en Hardman nu daadwerkelijk reacties gaan krijgen, is momenteel nog te vroeg om te zeggen.