Middelgrunden wind park Denemarken windpark windenergie

Deze week werd een handige webpagina gelanceerd waarop je kunt kijken hoeveel windenergie de EU-lidstaten dagelijks consumeren. Vooral voor Nederland is dat interessant, aangezien onze kabinetten van alle energiebronnen het meest in windenergie investeren. Tegelijk is het een goed excuus om een paar handige websites over ons energieverbruik bekender te maken.

WindEurope is een koepelorganisatie van maar liefst 500 bedrijven die als doel heeft om het gebruik van windenergie in Europa te promoten en ervoor te lobbyen. En ja, natuurlijk wil de webpagina graag laten zien dat de EU-lidstaten kansen onbenut laten om in windenergie te investeren. Maar wanneer het op de cijfers aankomt lijkt het allemaal best betrouwbaar. Niet alleen omdat de webpagina de steun heeft van de Europese Commissie, maar ook omdat ze onder andere gebaseerd is op gegevens van de Europese vereniging van netbeheerders ENTSO-E en het Europese statistiekenbureau Eurostat.

Ook volgens Rob Kreiter van het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) geeft de webpagina een mooi overzicht. “Het klopt bijvoorbeeld dat het aandeel van windenergie in de Nederlandse stroomproductie nu nog onder de tien procent ligt. Maar, onder andere door de aanleg van duizend extra windmolens als gevolg van het Nederlandse energie-akkoord, verwachten we dat het windaandeel fors gaat toenemen. Zelfs na het einde van het energie-akkoord in 2023 is het een no-brainer dat het Nederlandse politieke beleid verder op windenergie zal inzetten. Uiteindelijk is het plan dat wind rond 2030 onze grootste stroombron wordt.”

Elk land zijn eigen energieproductie

Een andere mooie toevoeging op de webpagina van WindEurope is het middelste blauwe vakje genaamd Europe’s electricity mix. Daarin kun je in een handomdraai zien dat de EU-lidstaten op dagelijkse basis allemaal hun eigen manier van energieproductie hanteren.

Het Verenigd Koninkrijk heeft een voorkeur voor gas, Frankrijk is verslaafd aan kernenergie, België zet in op een combinatie van beide energiebronnen, Polen maakt haar reputatie van Europees kolenland (waar het fijnstofgehalte buitengewoon alarmerend is) helemaal waar, Duitsland heeft een zeer diverse energiemix (maar kolen voeren de bovenhand) en Noorwegen draait bijna volledig op waterkrachtcentrales!

Energiebronnen Frankrijk WindEurope

En Nederland? Dat doet het op dit moment nog vooral met kolen en gas. Maar uitgerekend die cijfers ontbreken op de webpagina van WindEurope. Het is de enige lacune die we vonden (die ook op de website van ENTSO-E voorkomt). Maar waarom dat zo is blijkt een mysterie te zijn, ook voor de woordvoerder van WindEurope. Dat is jammer, maar gelukkig kun je altijd de Nationale Energieverkenning 2016 van het ECN (pagina 114) er op naslaan.

Talloze handige energie-kaarten

Omdat energie een miljardenmarkt is, we er allen afhankelijk van zijn, en we een klimaatcrisis moeten zien te overwinnen, is energie een uiterst belangrijk nationaal en Europees politiek thema. Daarom vindt ook Kreiter het jammer dat er geen websites bestaan waar het grote publiek op een laagdrempelige manier interessante info terug kan vinden. Desondanks bestaan er naast die van het ECN en WindEurope ook andere handige webpagina’s met waardevolle info. We sommen hieronder een paar online-kaarten op:

De ENTSO-E Transmission System Map

De ENTSO-E Transmission System Map

Elektriciteit moet natuurlijk niet alleen geproduceerd, maar ook getransporteerd worden. Voor dat laatste stellen landen (publieke of private) stroomnetwerkbeheerders aan. Op Europees niveau zijn deze allen verenigd in de organisatie ENTSO-E. Op de website van deze organisatie kun je een indrukwekkende kaart vinden met daarop de hoge spanningslijnen van heel Europa. Ook de locaties van de energiecentrales vind je er op terug.

En opvallend: in Nederland zie je bijvoorbeeld dat een verticale verbinding (stippellijn) tussen Beverwijk en Bleiswijk (die ook langs Schiphol gaat) in onderhoud staat. “Dat klopt,” zegt Kreiter. “Men is bezig om deze lijn in capaciteit te vergroten, onder andere omdat men voor de Hollandse Noordkust windparken zoals Amalia en OWEZ heeft aangebouwd. Die bijkomende elektriciteit van die parken vraagt meer capaciteit van het net.”

De netkaart van TenneT Nederland elektriciteit stroom

De netkaart van TenneT

De netkaart van ENTSO-E lijkt al erg gedetailleerd, maar schijn bedriegt. Als je kijkt naar de kaart van de Nederlandse netbeheerder TenneT zie je nog vele andere stroomnetten terug. Dat komt omdat hier ook de lijnen met een lagere spanning vermeld staan. Toch geeft volgens Kreiter ook deze kaart niet het complete net weer. “Er bestaan nog talloze andere kleinere spanningslijnen op lokaal niveau om de elektriciteit bij de huizen en bedrijven te brengen. En vooral bij de steden vormen deze een echt kluwen.”

Verder is het goed om te vermelden dat de gaspijpleidingen niet op de kaarten van ENTSO-E en TenneT staan. Deze vindt je terug op de website van ENTSOG, simpelweg de ENTSO-E voor gasbeheer.

ENTSO-E’s Cross Border Physical flow kaart

ENTSO-E’s Cross Border Physical flow kaart

Europese landen mogen dan elk op hun manier energie opwekken. Maar in de dagelijkse realiteit kopen en verkopen ze elektriciteit aan elkaar door om mogelijke stroomtekorten in bepaalde regio’s te kunnen opvangen.  Op een andere kaart van ENTSO-E kun je op uurbasis zien in welke gebieden er meer elektriciteit geëxporteerd dan geïmporteerd wordt en van/naar welke landen. De cijfers naast de pijltjes op de kaart duiden aan hoeveel elektriciteit (in Watt) er over de grenzen heen gaat.

Uiteraard is het de natte droom van elke politicus om zijn land jaarlijks meer elektriciteit te doen exporteren dan importeren. Ook Nederland zal dit bereiken rond 2023, volgens de ramingen in de Nationale Energieverkenning van het ECN (pagina 210).

Misschien wil Nederland haar klassieke reputatie als windmolenland alle eer aandoen. Maar er zijn energie-experten die het een grote zonde vinden dat ons land maar weinig op zonne-energie inzet. Waarom dat zo is zie je donderdag bij De Kennis Van Nu TV (NPO2, 19:20).

Ontdek meer in de special