trump

Kersverse president Donald Trump zit nog geen week in het Witte Huis, maar is nu al in oorlog. Ten eerste met de media, ten tweede met de feiten. Wetenschappers in de Verenigde Staten zijn bezorgd over wat de winst van Trump voor hun vak gaat betekenen en het lijkt erop dat ze gelijk krijgen. Hoe ziet de toekomst van de wetenschap eruit onder Trump?

Donald Trump heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij de werkelijkheid graag naar zijn hand zet. Nog geen vierentwintig uur na zijn beëdiging maakte hij zich al druk over de foto’s van zijn inauguratie. Die zouden, vergeleken met de inauguratie van Obama in 2009,, bijzonder onflatteus afsteken. Trump wilde graag volhouden dat zijn inauguratie de best bezochte ooit was, maar het video- en fotobewijs vertelde iets anders. Het gevolg? Een boze Trump, een bizarre persconferentie en een telefoontje naar de National Park Service, die de gewraakte foto’s had getweet.

Decreten en memoranda

De dagen erna probeerde Trump onder zo veel mogelijk executive orders en persoonlijke memo’s zijn handtekening te zetten. Executive orders zijn decreten van de president, waarmee hij het Amerikaanse Congres kan omzeilen. Het zijn geen wetten, maar geven hem wel een heleboel macht. Zo heeft Trump de eerste stappen gezet tot het terugtrekken van de Affordable Care Act, beter bekend als Obamacare.

Een memorandum is een minder prestigieus document dan een decreet, maar heeft ongeveer hetzelfde effect. Via deze weg zette de president een streep door het verstrekken van fondsen voor vrouwen die abortus willen laten plegen en gooide hij de besprekingen voor de omstreden Dakota Access Pipeline en Keystone XL Pipeline weer open. Deze pijpleidingen waren tegengehouden door het team van Obama omdat ze een negatieve impact zouden hebben op het milieu.

Spreekverbod voor federale organisaties

Dat is allemaal nog tot daaraan toe, maar er is meer. Trump is namelijk een overtuigd klimaatontkenner. Hij tweette ooit dat de opwarming van de aarde een ‘hoax’ was, bedacht door de Chinezen. Hoewel hij dit later ontkende, spreken zijn keuzes voor de leiders van bijvoorbeeld de Environmental Protection Agency (EPA) boekdelen. De leider van het overgangsteam is Myron Ebell, een bekende klimaatontkenner in de VS. Trumps kandidaat als toekomstig hoofd van de organisatie is Scott Pruitt, een medewerker van het Openbaar Ministerie in Oklahoma. Pruitt heeft sterke banden met de fossiele-brandstof-industrie en heeft in het verleden meerdere rechtszaken aangespannen tegen de EPA.

Afgelopen week stonden de Amerikaanse media bol van opgewonden verhalen over een zogenaamde ‘lockdown’ of ‘gagging’ van verschillende federale organisaties die te maken hebben met klimaat en milieu. Dat begon allemaal met een beslissing van Trump op maandag om alle beurzen en contracten van de EPA te bevriezen. Tegelijk droeg hij medewerkers van de EPA op te stoppen met communiceren met het publiek.

Deze twee beslissingen hebben verstrekkende gevolgen: verschillende huidige operaties van de EPA, zoals het testen van waterkwaliteit en het opruimen van giftig afval, komen nu in gevaar. Daarnaast is het opmerkelijk te noemen dat nieuws over wetenschap dat met belastinggeld is betaald, nu niet bij de belastingbetaler terecht komt. Op dinsdag liet Trump aan de EPA weten dat ze hun webpagina over klimaatverandering offline moesten halen, maar kwam daar later op terug.

tweet

Niet de eerste, wel de ergste

Trump is niet de eerste president die federale organisaties in het begin van een regeerperiode een tijdelijke halt toeroept. Obama en Bush deden hetzelfde toen zij aantraden, door de organisaties te laten stoppen met het uitvoeren van regels die nog niet voltooid waren. Dit is een strategische keuze van nieuwe presidenten. Het voorkomt dat organisaties doorgaan met werk van een vorige president waar zij het misschien niet mee eens zijn. Het grote verschil met eerdere presidenten is dat geen van hen ooit heeft opgeroepen tot een totaal spreekverbod met de pers en het publiek.

Verschillende Amerikaanse wetenschapsorganisaties hebben hun zorgen uitgesproken. The American Association for the Advancement of Science (AAAS) liet bij monde van CEO Rush Holt weten ‘heel bezorgd’ te zijn over de huidige ontwikkelingen. ‘We hopen dat dit slechts een tijdelijke maatregel is totdat de nieuwe managers op hun plek zitten.’ Jeff Ruch, directeur van de Public Employees for Environmental Responsibility, meende dat de manoeuvres van Trump alle kenmerken hadden van ‘vijandige overname’. ‘Wij denken dat dit pas het begin is,’ zei hij. ‘We denken dat de echte klap pas komt als Trumps begroting voor 2017 bekend wordt gemaakt.’

Minder budget voor de EPA

Daar zou Ruch wel eens gelijk in kunnen hebben. De onderzoekswebsite Axios kreeg een ‘sneak peek’ in de plannen die Trump heeft met de EPA. Daarin staat onder andere dat de EPA geen wetenschappelijk onderzoek meer moet sponsoren en dat het wetenschappelijk advies dat de EPA aan de regering geeft ‘grondig nagekeken moet worden om vooroordelen te voorkomen’. Trump is ook van plan de Clean Air Act, een wet die door Obama in het leven is geroepen om luchtvervuiling tegen te gaan, te schrappen.

Daar komt nog bij dat Trump het budget van de EPA met zo’n 800 miljoen dollar wil terugschroeven. Veel werkzaamheden van de EPA om de opwarming van de aarde tegen te gaan zouden dan tot stilstand komen. Hoewel zo’n beslissing langs het Congres zou moeten, zijn daar veel Republikeinen die al jaren vragen om zo’n budget cut. Axios ging met hun bevindingen langs transition officer Bell, die liet weten de inhoud niet tegen te spreken. Hij zei wel dat er inmiddels een nieuwe versie van het plan op tafel lag, waar een paar wijzigingen in zaten. Als Trump deze maatregelen doorvoert, is dat zeer slecht nieuws voor het klimaat en de toekomst van onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek in de VS.

Ook op andere fronten kiest Trump ervoor de wetenschap te negeren. Zo vroeg hij een anti-vaxxer een nieuwe commissie te leiden over vaccins en wetenschappelijke integriteit en koos hij als minister van het Energiedepartement de Texaanse gouverneur Rick Perry, die eerder heeft gezegd dat hij dat departement liever zou opheffen. Trump laat op deze manier zien wetenschappelijk onderzoek niet serieus te nemen. Als feiten hem niet welgevallig zijn, schuift hij ze onder het tapijt.

Protesteren voor de wetenschap

De grote vraag is: mag dit allemaal zomaar? Gelukkig niet. Trump kan zo veel decreten ondertekenen als hij wil, maar ze moeten wel getoetst worden aan de wet. Als rechtbanken in de VS besluiten dat de opdrachten van de president onwettig zijn, worden ze ingetrokken. Daarnaast zullen medewerkers van de EPA zelf zich niet zomaar neerleggen bij het ontmantelen van jaren wetenschappelijk onderzoek. De eerste stappen hiertoe zijn al genomen: op de dag van Trumps inauguratie heeft een groep wetenschappers grote hoeveelheden wetenschappelijke data van de overheid verzameld om het te beschermen tegen ‘aanvallen van het Witte Huis’. En de actiegroep 314 Action, bestaand uit wetenschappers, voert campagne om wetenschappers op verkiesbare plekken in de overheid te krijgen.

Maar de meeste aandacht krijgt toch de March for Science, die net als Women’s March binnenkort moet plaatsvinden in Washington. De Facebookpagina kreeg in korte tijd meer dan 200.000 likes en hoewel er nog geen datum is vastgelegd, lijkt de actie behoorlijk serieus. Mocht Trump er ondanks alles toch in slagen zijn plannen door te zetten, dan zouden Amerikaanse wetenschappers zomaar het hazenpad kunnen kiezen, net zoals hun Canadese collega’s deden toen toenmalige premier Stephen Harper vergelijkbare plannen had. De gevolgen voor de wetenschap in Canada zijn nog steeds voelbaar. De toekomst is grimmig, maar er lijkt hoop te zijn. Trump mag in oorlog zijn met de feiten, het Amerikaanse volk is niet bereid ze zonder strijd op te geven.