Zeegras ruimt ziekmakende bacteriën op die via rioolwater in de oceaan belanden. Het gaat om bacteriën die bij zeedieren en mensen ziektes kunnen veroorzaken. Dat blijkt uit onderzoek dat vandaag in Science verschijnt.

De bevindingen die het onderzoek van Joleah Lamb en collega’s opleverde, laat zien dat zeegras nog belangrijker is, dan we dachten. Zeegrasvelden houden sediment vast, zijn onmisbaar voor de voedingsstoffencyclus, nemen CO2 op en zijn de ideale kraamkamer voor talloze vissensoorten. Daar komt nu ook nog een indrukwekkende rol in het gezond houden van het water bij.

Onderzoeker Drew Harvell over de antibacteriële eigenschappen van zeegras

Antibiotica uit zeegras

Op en in de bladeren van zeegrasplanten groeien bacteriën. Deze bacteriën zitten niet te wachten op indringers en houden hen op afstand met stoffen die andere bacteriën en schimmels doden. Dit maakt zeegras (en zeewier) tot een geliefd studieobject van wetenschappers die op zoek zijn naar nieuwe antibiotica. En de stoffen die zeegras tegen ziekteverwekkers inzetten, blijken ook te werken tegen bacteriën die ons ziek maken.

Lamb en collega’s onderzochten het effect dat deze chemische oorlog tussen microben op het zeewater heeft. Dat deden ze in een eilandengroepje ten westen van Sulawesi in Indonesië. De koraaleilandjes zijn piepklein en tjokvol gebouwd met hutjes. Omdat sanitaire voorzieningen ontbreken, komt het rioolwater grotendeels in de zee terecht. Zo stromen bijzonder veel darmbacteriën het water rondom de eilandjes in.

De zuiverende werking van zeegras

In watermonsters uit de buurt van de eilandjes, die de onderzoekers op Enterococcus bacteriën onderzochten, bleek de darmbacterie in hoge concentraties aanwezig te zijn. Deze bacteriën zijn een indicator voor vervuiling door rioolwater. Het water rond de eilandjes bevatte tien keer meer van de bacteriën dan de grens waarboven volgens de Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) gezondheidsrisico’s voor mensen optreden in recreatiewater.

Iets verder van de eilandjes, op de plekken die bij eb droogvallen, troffen de onderzoekers interessante verschillen aan. Waren er zeegrasvelden aanwezig, dan troffen ze drie keer minder van de darmbacteriën aan dan op plekken waar geen zeegras groeide. Het zeegras zorgde ervoor dat het gehalte bacteriën onder de EPA norm kwam. De zuiverende werking was ook meetbaar in het nog iets verder liggende koraal. Ook hier was het water aanzienlijk schoner als er zeegras in de buurt groeide.

Achteruitgang urgent probleem

Zwemmen in met rioolwater vervuild water is niet gezond voor mensen, maar natuurlijk ook niet voor koraalriffen en hun bewoners. In een volgend onderzoek keken Lamb en collega’s naar een hele lijst bacteriën die mensen, andere zoogdieren, vissen en ongewervelden ziek kunnen maken. Ook daar zagen ze een substantiële invloed van het zeegras. Het zeewater bevatte 50 procent minder ziekmakende bacteriën in zowel de zeegrasvelden zelf als de naburige koraalriffen. Een derde onderzoek naar de gezondheid van koraaldiertjes liet zien dat de bouwers van koraalriffen 50 procent minder ziekten hadden wanneer ze in de buurt van zeegras groeiden.

De bevindingen laten zien hoe belangrijk zeegrasvelden zijn. ‘Miljoenen mensen zijn afhankelijk van gezonde koraalriffen voor hun voedsel, inkomen en culturele waarde,’ zegt Lamb in een persbericht van de Cornell University. Dat maakt de achteruitgang van zeegrasvelden tot een urgent probleem. ‘Vanaf 1990 verdwijnt wereldwijd jaarlijks 7 procent van de zeegrasvelden,’ zegt Lamb. ‘Hopelijk helpt dit onderzoek om de boodschap over het belang van zeegrassen voor menselijke gezondheid en het zeeleven over te dragen.’

Joleah Lamb et al. Seagrass ecosystems reduce exposure to bacterial pathogens of humans, fishes, and invertebrates. Science, 17 februari 2017.