Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
distracted

De smartphone wegleggen om aan het werk te gaan is voor veel mensen dagelijks een moeilijke opgave. Een overzichtsstudie laat nu zien dat het voor oudere volwassenen helemaal niet zo erg is om af en toe afgeleid te zijn: het kan bij sommige bezigheden zelfs in je voordeel uitpakken.

Ons hele leven krijgen we van ouders en docenten te horen dat we ons vooral moeten focussen. Leren voor een toets betekent concentreren, op werk manen managers ons vooral niet de hele tijd onze mail te checken. Dat leidt af, en afleiding betekent dat je je taak minder goed volbrengt.

Baat bij minder focus

Het klinkt dus wat tegen-intuïtief om te stellen dat met een beetje afleiding op z’n tijd niets mis is. Dat dat toch zo is, heeft te maken met het feit dat sommige dingen die we doen juist baat hebben bij een minder scherpe focus. Jonge kinderen bijvoorbeeld kunnen zich minder goed concentreren dan volwassenen, en juist daardoor zijn ze in staat om grammaticale structuren in taal veel sneller te herkennen dan volwassenen. Hun beperkte cognitieve controle – wat de wetenschappelijke term is voor het vermogen tot concentreren – werkt hier dus in hun voordeel.

Deze week verscheen een overzichtsstudie in Cell Press waarin de auteurs recente onderzoeken op het gebied van cognitieve controle met elkaar vergelijken. Uit deze studies blijkt dat behalve kinderen ook ouderen minder cognitieve controle hebben dan jonge volwassenen. Hoewel dit op het eerste gezicht negatief lijkt, laten de onderzoeken juist zien dat ouderen baat kunnen hebben bij de verminderde focus. Ze zijn beter in staat om ‘irrelevante informatie’ op een later moment alsnog nuttig in te zetten. Hun bredere aandachtsveld kan hen bovendien helpen nieuwe informatie te leren en de verslechtering van het geheugen tegen te gaan.

Ouderen herkennen patronen beter

Ouderen zijn ook beter in staat om grote patronen te zien in dagelijkse gebeurtenissen, zeggen de auteurs. Ze kunnen bijvoorbeeld de waarde van toekomstige beloningen beter inschatten. Vanwege hun levenservaring kunnen ze oorzaak-gevolgrelaties beter inschatten dan jonge mensen. Dit kan een goede verklaring zijn voor het credo dat wijsheid met de jaren komt: het oudere brein stelt ons in staat beter verbanden te leggen.

Creativiteit en verminderde cognitieve controle gaan eveneens hand in hand. Dat mensen in een vroeg stadium van dementie opeens een creatieve kant ontdekken, is dus niet zo vreemd. Oudere mensen zijn volgens recente studies dan ook beter in creatief associëren dan jonge volwassenen. De auteurs benadrukken dat cognitieve controle wel heel belangrijk is als je alle creatieve ideeën moet gaan evalueren op haalbaarheid en praktisch nut.

We weten in het dagelijks leven vaak niet welke informatie die we binnen krijgen op een later moment relevant zal zijn. Wie zich niet de hele dag door focust, maar zichzelf de tijd gunt om afgeleid te zijn, kan daar nog heel wat profijt van hebben. 

Amer, Campbell & Hasher, 'Cognitive Control As a Double-Edged Sword', Cell Press (2016)