Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Verkouden

Een allergie is geen fout in het afweersysteem, maar een snelle afweerreactie tegen eventuele schadelijke stoffen van buitenaf, menen onderzoekers van Yale. Met hun artikel in de Nature van deze week geven ze een nieuwe visie op het nut van een allergische reactie.

Het voorjaar is in volle gang. De bomen krijgen weer kleur, de terrassen zitten vol en pasgeboren dieren vragen alle aandacht van hun moeders. Klinkt leuk, die lente, maar voor ongeveer een vijfde van ons is deze tijd van het jaar een hel. Branderige ogen, kriebelhoest, een opgezwollen keel: het zijn allemaal symptomen van hooikoorts, een allergische reactie op pollen. Allergie wordt al jarenlang toegewezen aan een overgevoelige reactie van het immuunsysteem. Maar onderzoekers van de Yale University denken dat een allergie nut heeft.

In balans

Maar wat is een allergische reactie precies? We hebben ontzettend veel verschillende witte bloedcellen, die allemaal een eigen functie hebben in ons afweersysteem. Bij een allergische reactie zijn verschillende soorten witte bloedcellen actief, maar de 'T-helpercellen' spelen de grootste rol. Ze worden opgedeeld in twee verschillende soorten: de Th1 en de Th2-cellen. De Th1-cellen zetten andere witte bloedcellen aan om de schadelijke stoffen op te ruimen. De Th2-cellen zorgen via allerlei andere witte bloedcellen voor een acute ontstekingsreactie, bijvoorbeeld een opgezette keel of branderige ogen.

Er bestaat een bepaalde balans tussen die Th1- en Th2-cellen: hoe minder Th1-cellen, hoe meer Th2-cellen het lichaam heeft. Al jaren wordt gedacht dat een allergische reactie wordt veroorzaakt door een verstoring in die balans, waarbij de Th2-cellen ook reageren op onschadelijke stoffen zoals pollen of kattenharen.

Die balansverstoring heeft tot de hygiëne-hypothese geleidt. In 1989 bedacht de Australische wetenschapper David Strachan dat een gebrek aan schadelijke stoffen er voor zorgt dat het immuunsysteem (de Th1-cellen dus) niet genoeg geprikkeld wordt. Daardoor ontstaan er te veel Th2-cellen, die voor een overgevoelige reactie kunnen zorgen. Te veel hygiëne zorgt dus voor meer allergische reacties. Verschillende studies hebben inmiddels dit verband tussen hygiëne en allergieën aangetoond, maar de hypothese is nog nooit volledig bewezen.

Schrikreactie

Terug naar de onderzoekers van Yale University. Zij denken dat een allergie niet een overgevoelige immuunreactie is op onschadelijke stoffen door een balansverstoring, maar een bedoelde reactie van het lichaam op gif of stoffen die niet in ons lichaam thuis horen. Allergische reacties hebben dus nut, zeggen ze. Maar hoe dan?

Volgens de wetenschappers zijn allergenen (de stofjes die een allergische reactie oproepen) vaak zelf niet schadelijk, maar lijken ze op stoffen die wel schadelijk zouden kunnen zijn. Ook kunnen bepaalde allergenen in kleine hoeveelheden ongevaarlijk zijn, maar richten ze in grote hoeveelheden wel schade toe aan het lichaam. De heftige immuunreactie die dan optreedt is niets anders dan een schrikreactie van het lichaam.

Waarom moet dat dan zo heftig? De onderzoekers denken dat hier twee redenen voor zijn. Ten eerste weet het lichaam niet of een stofje, dat pas in grote hoeveelheden schadelijk wordt, veel aanwezig is in de omgeving. Als het lichaam maar een kleine hoeveelheid binnen krijgt, zorgt het immuunsysteem preventief voor een flinke afweerreactie, want je weet maar nooit. Als tweede is die heftige reactie een waarschuwing voor het organisme. Alsof het lichaam zegt: “Het is hier gevaarlijk, ga hier weg!”

Mysterie

Met deze theorie denken de wetenschappers ook een aantal andere allergieën te verklaren, zoals een allergische reactie op medicijnen (onbekende stoffen die in het lichaam komen) of giftige stoffen van dieren of planten (wespen, brandnetels). Zo lang ons lichaam niet weet aan hoeveel schadelijke stoffen het wordt blootgesteld, zal er vaak een heftige (allergische) immuunreactie ontstaan.

De theorie klinkt veelbelovend, maar het blijft een hypothese. Er zal nog heel veel onderzoek gedaan moeten worden. En waarom kan de één een bak pinda's leegeten zonder iets te merken en moet de ander naar het ziekenhuis bij een pindaschilfertje? Is dat iets genetisch? Of heeft het toch met leefomstandigheden te maken, zoals de hygiëne-hypothese zegt? Allergie is al heel lang een mysterie, en waarschijnlijk zal dat nog wel een tijdje zo blijven.

Bron: Nature