Naar aanleiding van de uitreiking van de Nobelprijzen op 10 december maakte De Kennis Van Nu Radio één grote Nobelprijs-special! Tips om zelf een Nobelprijs te winnen, het leven van een Nobel-laureaat, de parate Nobelprijs-kennis van de 3FM-redactie, het stuitende gebrek aan vrouwelijke laureaten, de ontstaansgeschiedenis, een spetterende quiz en een mysterieuze hoofdprijs... Alles passeert de revue! Klik bovenaan om de hele uitzending te horen of klik op de fragmenten onderaan.

Nobel en zijn prijs: liefdadigheid of puur eigenbelang?
Alle respect voor Alfred Nobel, maar eigenlijk kan elke persoon met een aanzienlijk vermogen een dergelijke prijs opstarten. Hoe komt het dan dat de Nobelprijs is uitgegroeid tot de prijs der prijzen? Met wetenschapshistoricus Bert Theunissen (Universiteit Utrecht) gaan we terug in de tijd om alles eens goed op een rijtje te zetten. Auteur Eric-Wubbo Lameijer heeft overigens een bijzonder leuke bijnaam voor de Zweed verzonnen.

En onze 3FM-collega’s waren tenslotte ook zo vriendelijk om zichzelf op hun kennis over de Nobelprijzen te laten testen. Onze verslaggever Valentijn van der Lende legt hen het vuur aan de schenen.

De Nobelprijzen in cijfers
Wat is de gemiddelde leeftijd van een Nobel-laureaat? Wie was de jongste winnaar en wie de oudste? Welke landen hebben de knapste knoppen voortgebracht, en waar staat Nederland in de ranking? Hoe staat het bovendien met het percentage vrouwelijke laureaten? Onze redactie zette alle feitjes op een rij. Voice-over: Marloes Ten Kate   

‘Een kind? Had je geen abortus kunnen plegen?’
Soms gaat een Nobelprijs naar een organisatie zoals het Rode Kruis, de EU, of (zoals dit jaar) het Tunesische dialoogkwartet. Maar neem die prijzen weg en je krijgt verbijsterende verhouding tussen mannen en vrouwen. 94% van alle winnaars is een man, 6% een vrouw. En echt veel verbetering lijkt nog niet in zicht te zijn. Nederland heeft bovendien nog nooit een vrouwelijke laureaat gehad.

Hoogleraar diversiteit (Universiteit Leiden) en Athena’s Angel Judi Mesman kent als geen ander de schrikbarende cijfers van het percentage van vrouwen in de wetenschap en overdondert ons met de (soms hallucinante) mechanismes die vrouwelijke wetenschappers nog altijd van de absolute top weghouden. En nee, het is niet alleen het klassieke dilemma van carrière-gezin dat een rol speelt.

Win zelf een Nobelprijs!
Wat onderscheidt genieën van gewone wetenschappers? En misschien nog wel belangrijker: hoe maak je een grotere kans op een Nobelprijs? Auteur Eric-Wubbo Lameijer schreef het boek ‘Eén Nobelprijs alstublieft’, dat begin volgend jaar verschijnt. Hij is zo gul om ons nu al enkele verrassende tips weg te geven. En ondertussen strooit hij met de ene sprankelende anekdote na de andere.

Hoe is het leven van een Nobel-Laureaat?
En als je dan zo’n Nobelprijs wint: Hoe erg gooit dit dan je leven om? Ligt de universiteitswereld opeens aan je voeten? Word je op straat herkend? En waar moet je zo’n gouden plak eigenlijk bewaren? Om hierop antwoord te krijgen belde Pieter van der Wielen met Gerard ’t Hooft, de laatste Nederlander van geboorte die een Nobelprijs won. Sinds 1999 staat hij in het lijstje van de grootheden der aarde voor het (hou je vast) "ophelderen van de kwantumstructuur van elektrozwakke interacties”. Maar voor één keer zijn we daar niet geïnteresseerd in.

Kan Nederland nog wel een Nobelprijs winnen?
Gerard 't Hooft is natuurlijk niet de enige Nederlandse Nobel-laureaat. De Kennis Van Nu-presentator en Volkskrant-Wetenschapsjournalist Martijn van Calmthout schreef samen met Jelle Reumer het boek 'Nobel op de Kaart', waarin ze al de Nederlandse Nobelprijswinnaars in kaart brachten. Van Calmthout legt uit in welke disciplines Nederland goed is en welke Nederlandse genieën misschien ooit ook nog eens langs Stockholm mogen passeren. Maar de concurrentie uit het buitenland is bijzonder sterk….

Zijn Hitler en Stalin ooit voor de Nobelprijs genomineerd geweest? Quiz mee!
Neem het natuurlijk met een korrel zout, maar uiteraard konden we het niet weerstaan: Als onze studio dan toch vol met Nobelprijs-experts komt te zitten, waarom zouden we dan niet eens kunnen kijken wie de ‘grootste’ Nobelprijsexpert is?

En zo komt het dat Bert Theunissen, Eric-Wubbo Lamijer en Martijn Van Calmthout voor elk van de vijf gestelde vragen alles uit de kast halen. Al was het enkel maar om ook onze mysterieuze ‘Zweedse’ prijs mee naar huis te kunnen nemen…

En de winnaar is?

Ontdek meer in de special