Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
De Singulariteit is nabij

Mens en machine gaan samensmelten, en uiteindelijk zal de hele kosmos vergeven zijn van de intelligentie, betoogt Ray Kurzweil in zijn boek ‘De singulariteit is nabij’. Het is eindelijk in het Nederlands vertaald.

Volgens de bekende futuroloog Ray Kurzweil staan we aan de vooravond van een heel nieuw tijdperk. Daarin zullen technologische veranderingen zo snel gaan, dat het menselijk bestaan er onomkeerbaar door zal veranderen. Dit tijdperk, singulariteit, noemt hij de vijfde fase in de evolutie van informatie in patronen.

Binnen enkele tientallen jaren zullen technologie en menselijke intelligentie samensmelten, voorziet Kurzweil. Het onderscheid tussen mens en machine zal dan zijn geslecht. Parallelle revoluties in genetica, nanotechnologie en robotica zullen deze ontwikkeling mogelijk maken. Ze zullen ons de mogelijkheid bieden om onze afhankelijkheid van onze lichamen steeds verder te verminderen, onze denkkracht meer dan exponentieel te vergroten en een groot aantal maatschappelijke problemen op te lossen, zoals milieuvervuiling, kindersterfte, enzovoort.

Wat Kurzweil claimt is niet dat dit ooit zal kunnen, maar dat het binnen enkele tientallen jaren al zo ver is. Zelf neemt hij daarom bijvoorbeeld elke dag een paar honderd pillen, om het verouderingsproces van zijn lichaam te vertragen. Zo hoopt hij nog te leven zodra de singulariteit intreedt.

Het eeuwige leven zou dan mogelijk zijn: we kunnen onze hersenen koppelen aan de intelligentie van extreem krachtige computers, onze herseninhoud uploaden in een computer en op die manier kan ons ‘ik’ eeuwig voortbestaan. Na deze fusie van mens en machine blijven we ons op een steeds hoger tempo ontwikkelen. Uiteindelijk zal de laatste zesde fase bestaan uit het ontwaken van het universum doordat alle ondertussen ontwikkelde intelligentie alle materie en energie zal verzadigen.

Waarom moeten we dit geloven?

Als Kurzweil gelijk heeft, dan zal het leven over vijftig jaar absoluut niet te vergelijken zijn met dat van vandaag. We zouden vrijwel alle ons bedreigende ziekten hebben overwonnen, net als de mondiale voedsel- en milieucrises. Dat is nogal wat. Hij onderbouwt zijn stelling door te poneren dat zowel leken als wetenschappers geneigd zijn om lineair te denken. Als je over korte periodes kijkt, lijken ontwikkelingen zich volgens lineaire (groei)patronen te ontwikkelen, waar deze processen in werkelijkheid zich exponentieel ontwikkelen.

Exponentiele groei lijkt in eerste instantie langzaam te verlopen, en dan ineens te versnellen. In de ontwikkelingen op het gebied van genetica, nanotechnologie en robotica (GNR) vindt die exponentiële groei nu plaats, maar zien we dat niet. Hij laat met behulp van een heleboel tabellen en voorbeelden zien, dat in alle ontwikkelstadia van technologie deze exponentiele groei zich heeft voorgedaan en probeert aannemelijk te maken dat ontwikkelingen in GNR ook dit patroon zullen blijven volgen.

Wat is hier tegenin te brengen?

Kurzweil gebruikt een beproefde argumentatie techniek. Eerst bepleit hij zijn stelling, daarna stelt hij een aantal tegenwerpingen voor en gaat die dan een voor een uitvoerig te lijf. Hierdoor wekt hij de suggestie dat hij alle kanten van het probleem te lijf gaat. Maar misschien zijn er wel andere kritieken op zijn theorie mogelijk?

Een van de filosofische problemen, waarop hij een antwoord moet geven is de volgende: Stel dat ik mijn volledige herseninhoud kan (laten) transplanteren naar een computer, besta ik dan nog? Met andere woorden, is mijn geest gelijk te stellen aan mijn (biologische) herseninhoud? Net als met het beantwoorden van de vele andere mogelijke kritieken, gaat hij hierop wel op in, maar op zijn zachtst gezegd nogal kort door de bocht. Maar streven naar volledigheid lijkt me eerlijk gezegd een onmogelijke en dus zinloze opgave.

Ik betwijfel of we binnenkort al de vruchten kunnen plukken van nanobots die in onze bloedbaan reparaties gaan uitvoeren, we onze levensverwachting sterk zullen zien groeien en we niet-biologische intelligentie zullen ontwikkelen. Maar of ik daarin gelijk heb, laat ik aan de lezer over.

Wat stijl betreft zondigt Kurzweil een aantal keren aan de kwaal om eerst een term een aantal keren te gebruiken alvorens die uit te leggen. Erg jammer is, dat het boek uit 2005 nu pas vertaald is. Het gevolg is dat de tabellen en gegevens maar tot 2004 reiken. Dat kan echt niet in een populairwetenschappelijke verhandeling over technologische ontwikkelingen. Ten slotte loopt hij wel erg gemakkelijk over alle ethische vraagstukken heen, die de door hem voorspelde ontwikkelingen produceren.

Ondanks deze onvolkomenheden en mijn twijfel aan de juistheid van zijn voorspellingen heb ik het boek met plezier gelezen. Niet als een juiste toekomstvoorspelling maar wel als een zeer gedetailleerd onderbouwde argumentatie voor de stelling dat de wetenschap wel eens sneller de maatschappelijke ordening fundamenteel kan gaan veranderen dan we nu denken.

Titel: De Singulariteit is nabij - Het moment waarop de mensheid de grenzen van de biologie overstijgt
Auteur: Ray Kurzweil, vertaling J. A. Baijens
Uitgever: De Wereld, 2011 (oorspr. 2005)
768 pagina’s, EUR 39,50
ISBN 9789079051045