Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
blauwe hemel

Lichtreceptor melanopsine zit in je netvlies, maar kijken kun je er niet mee. Dankzij dit eiwit word je slaperig in het donker. Tenminste als je bij beeldschermen vandaan blijft.

Als je tot in de late uurtjes met je tablet of laptop bezig bent, slaap je minder goed. Dat komt omdat het licht van de backlights, die in de beeldschermen zitten, de aanmaak van slaaphormoon melatonine remt. En dat is het werk van lichtreceptor melanopsine. Onderzoek dat vandaag in Proceedings of the Royal Society B verschijnt laat precies zien voor welke kleur licht melanopsine het gevoeligst is.

Lichtgevoelig

Melanopsine zit in zogenaamde ganglioncellen die op het netvlies liggen. Deze cellen zijn vooral betrokken bij het doorgeven van signaaltjes die de staafjes en kegeltjes op het netvlies onder invloed van licht afgeven. Signaaltjes die door de hersenen in beeld worden vertaald. Maar ruim tien jaar geleden werd ontdekt dat de ganglioncellen door melanopsine zelf ook licht waarnemen.

Melanopsine is niet zozeer betrokken bij het zien, maar bij veel andere lichtgevoelige lichaamsfuncties. Dankzij de lichtreceptor staat onze biologische klok gelijk met de dag/nachtcyclus, wordt onze pupil kleiner als er licht in onze ogen schijnt en wordt de afgifte van slaaphormoon melatonine door de pijnappelklier geremd als het licht is.

Srgbspectrum

Hemelsblauw

Wat er bekend is over de gevoeligheid van melanopsine, is vooral het resultaat van onderzoek naar muizen. De lichtreceptor is bij knaagdieren het gevoeligst voor licht van ongeveer 480 nanometer. Of dat bij mensen ook zo is, was nog maar de vraag. Metingen van de reactie van de lichaamsfuncties die gekoppeld zijn aan de receptor wijzen op een piek tussen de 446 en 483 nanometer. Dat is licht tussen blauw en cyaan.

Helena Bailes en Robert Lucas van de Universiteit van Manchester wilden weten voor licht van welke golflengte menselijk melanopsine het gevoeligst is. Dat deden zij met behulp van HEK293 cellen waaraan de receptor was toegevoegd. HEK293 cellen zijn makkelijk te kweken embryonale niercellen die veel gebruikt worden in celbiologisch onderzoek. Deze cellen werden kort blootgesteld aan monochromatisch licht (licht van een golflengte). Daarbij werd de reactie van de cellen gemeten.

Uit het onderzoek blijkt het menselijk melanopsine het gevoeligst voor licht met een golflengte van 497 nanometer. Deze waarde wijkt dus niet zo veel af van wat al bekend was van andere zoogdieren. Nu de precieze waarde bekend is, kan daar rekening mee gehouden worden bij het ontwerpen van kunstmatig licht. Laptops en tablets met backlights die geen licht uitstralen van rond de 497 nanometer zouden minder funest voor je slaap zijn. Aan de andere kant is werken in een kantoor met licht van deze golflengte minder slaapverwekkend.