Rouwmuggen India platentektoniek evolutie barnsteen

Een insect in 54 miljoen jaar oud barnsteen lijkt erg veel op een Europese muggensoort. Dit geeft verrassende informatie over het subcontinent India. De uitwisseling van soorten suggereert dat India minder afgezonderd was dan we tot dusver dachten.

Hoe de muggen het deden: de wetenschappers hebben eigenlijk geen idee. Misschien hopten ze wel van eiland naar eiland. Maar dat er een uitwisseling van soorten moet zijn geweest tussen Europa en India in een tijd dat die continenten ver uit elkaar lagen, dat maakt dit onderzoek wel duidelijk.

Dit is erg verrassend, omdat wetenschappers veronderstelden dat de Indische plaat, waar India op ligt, lange tijd geïsoleerd was waardoor er zich unieke planten en dieren ontwikkelden die alleen in dat gebied voorkwamen.

Maar in oud barnsteen uit een Indiase mijn zijn fossiele resten aangetroffen van een rouwmug, de Palaeognoriste orientale, die heel erg veel op de huidige Europese rouwmuggensoorten lijkt. Rouwmuggen zijn kleine zwarte insecten van ongeveer 1 tot 7 millimeter groot. Door de vele overeenkomsten denken de onderzoekers dus dat er toch een insectenuitwisseling was tussen Europa en India.

Tekst loopt door na de afbeelding.

Europese rouwmug

Een rouwmuggensoort die tegenwoordig veel in Europa voorkomt.

Afzondering van de Indische plaat

Vroeger vormden alle continenten samen een grote landmassa genaamd Pangea. Zo’n 200 miljoen jaar geleden begonnen de continenten uit elkaar te bewegen door platentektoniek. Door alle krachten scheurde de Indische plaat ongeveer 180 miljoen jaar geleden los van het supercontinent. Na 130 miljoen jaar afgezonderd te zijn van alle andere platen, kwam de Indische plaat zo’n 50 miljoen jaar geleden in aanraking met Azië. Door deze enorme botsing ontstond het hoogste gebergte ter wereld, de Himalaya’s. Net zoals de Alpen zijn ontstaan door de botsing tussen het huidige Italië en het Europese vasteland.

Tekst loopt door na de video.

De Indische plaat was miljoenen jaren afgezonderd van de andere continenten

Eilandhoppen

Van 180 miljoen tot 50 miljoen jaar geleden was India dus omringd met zee. Hierdoor zou er in principe alleen een uitwisseling van soorten mogelijk zijn die grote afstanden kunnen overbruggen. Veel insecten kunnen dan wel vliegen, maar een lange tocht over zee zullen ze niet overleven. Daarom dachten wetenschappers dat Indiase insecten volledig afgezonderd waren van insecten in de rest van de wereld. De vondst van de rouwmuggen in India en Europa zijn een sterke indicatie dat migratie toch wel mogelijk was.

Naast de rouwmug zijn er ook andere insecten in Indiaas barnsteen gevonden die gerelateerd zijn aan soorten uit andere delen van de wereld. Hoe de uitwisseling van insecten tussen de geïsoleerde Indische plaat en andere gebieden plaatsvond blijft een mysterie. Een theorie is dat India met Europa was verbonden door een eilandketen waarover de insecten zich konden verspreiden.