Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu / Focus en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Wilskracht

Je motivatie, discipline en doorzettingsvermogen zijn aan het eind van de dag nauwelijks minder zijn dan aan het begin, en cognitieve prestaties nemen ook nauwelijks af. Dat blijkt uit onderzoek onder duizenden studenten. Deze bevindingen zijn een nieuwe klap voor de toch al wankele theorie dat wilskracht een spier is die uitgeput kan raken.

Gedurende zeventien weken onderzochten Canadese en Amerikaanse onderzoekers de leeractiviteit en prestaties van studenten in een online leermethode. Die methode gebruikten ze onder andere om woordjes te stampen en biologie-tentamens voor te bereiden. De studenten deden online oefensessies, vrijwillig en op zelfgekozen tijdstippen, waarin ze bijvoorbeeld woordjes aan afbeeldingen moesten koppelen, of begrippen aan bijbehorende definities. De onderzoekers keken onder andere naar het tijdstip waarop de studenten inlogden, de duur van hun oefensessies en hun scores.

Het uitgeputte ego

De onderzoekers wilden de theorie toetsen dat we een beperkte dagelijkse voorraad wilskracht hebben voor alle ongerelateerde vormen van zelfdiscipline. Die theorie was jarenlang bijzonder invloedrijk, maar kwam in 2016 op losse schroeven te staan, toen talloze experimenten waarop die theorie gestoeld was niet repliceerbaar bleken. 

Een centraal idee in die theorie is dat als het ene taakje die voorraad uitput - ego depletion is de wetenschappelijke term - je andere taakjes ook niet meer aan kan. Als je bijvoorbeeld al je frustraties hebt ingeslikt tijdens een vergadering en je geduld bewaard hebt toen je kinderen gingen jengelen, kan je niet ook nog eens nee zeggen tegen een biertje, al had je je nog zo voorgenomen om door de week geen alcohol te drinken. 

Als die theorie van het uitgeputte ego klopt, redeneerden de onderzoekers, dan zouden de gemiddelde motivatie en prestaties van de online studenten gestaag moeten afnemen naarmate de dag vordert.

Geen mentale uitputting

Dat bleek niet het geval. Het aantal logins nam juist toe aan het eind van de dag, en de oefensessies werden ook langer: de motivatie en het doorzettingsvermogen van de studenten leken dus niet te dalen. Hun prestaties bleken bovendien nauwelijks afhankelijk van het tijdstip - de gemiddelde score piekte midden op de dag, en daalde daarna heel langzaam, maar niet meer dan 1 procent. 

Binnen elke afzonderlijke oefensessie trad wel duidelijk meetbare ‘mentale uitputting’ op: na gemiddeld een half uur begonnen de scores langzaam te dalen, tot een dip van zo’n 5 procent rond de vijftigste minuut. Maar hoe snel die ‘uitputting’ optrad bleek ook onafhankelijk van het moment van de dag. Kortom: de resultaten bieden geen enkel bewijs voor de theorie van ego depletion, aldus de onderzoekers.

Of ligt het aan het bioritme?

Het zou kunnen, aldus de onderzoekers, dat de studenten vooral ’s middags en ’s avonds inlogden omdat ze overdag andere verplichtingen hadden. Mogelijk speelt ook bioritme een rol. De onderzoekers hadden geen gegevens over leeftijd van de studenten, maar gingen ervan uit dat de meesten jongvolwassenen waren. Eerder onderzoek wees al uit dat het bioritme van jongvolwassenen vaak ‘piekt’ in de late namiddag. Het zou daarom kunnen dat studenten later op de dag gemotiveerder zijn, of van zichzelf geloven dat ze dan effectiever studeren. Maar dat doet niets af aan de resultaten, schrijven de onderzoekers.

Randles D, Harlow I, Inzlicht M, A pre-registered naturalistic observation of within domain mental fatigue and domain-general depletion of self-control. (PLoS ONE, 2017)