Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
koffie_kopje

Koffie drinken verkleint je kans op bepaalde soorten huidkanker. Amerikaanse wetenschappers hebben nu opgehelderd hoe dit kan. Misschien is cafeïne zelfs een goede toevoeging voor in zonnebrandcrèmes?

Elk kopje koffie dat je op een dag drinkt verkleint je kans op zogenoemde non-melanome huidkanker met vijf procent. Dat is inmiddels al vaker aangetoond, onder meer door een studie onder bijna 94 duizend vrouwen. Decafé drinken verkleint de kans op zulke kanker niet. En thee, dat ook cafeïne bevat, maar minder dan koffie, heeft ongeveer half zo veel effect als deze drank.

Het lijkt er dus op dat het de cafeïne is die voor het kankerverminderende effect zorgt. Maar hoe precies, dat was nog niet bekend. Er bestonden onder wetenschappers wel al een poosje vermoedens dat een gen genaamd ATR een belangrijke rol speelt in dit verhaal. Cafeïne remt namelijk de werking van dit gen. Maar: het beïnvloedt wel meer genen.

Amerikaanse wetenschappers hebben nu aangetoond dat het ATR-gen inderdaad een sleutelrol speelt bij de kankerremmende werking van koffie. Zij deden dit door muizen te kweken die van zichzelf al een sterk verminderd actieve versie van dit gen hebben. Toen ze vervolgens expres probeerden deze diertjes huidkanker te geven, door hen dagen en dagen bloot te stellen aan UV-licht, bleek dat deze muizen minder snel kanker kregen dan normaal. Het ontstaan van huidtumoren werd bij de muizen met het niet erg actieve ATR bovendien in ongeveer net zo sterk geremd als bij normale muizen die water met cafeïne erin te drinken kregen.

Wat doet dat ATR-gen dan, dat het zo gunstig is om dit gen te remmen? Dat is een beetje een dubbel verhaal. Eigenlijk is het gen namelijk ook heel nuttig. Het zorgt ervoor dat DNA-schade gerepareerd wordt. Zulke schade kan ontstaan door foutjes bij het delen van cellen, maar ook door invloeden van buitenaf, zoals UV-licht. Maar: bij het repareren van beschadigd DNA kunnen ook weer dingen mis gaan. Waardoor een cel toch kan veranderen in een kankercel.

Bij de muizen bij wie het ATR heel weinig actief was, deden cellen waarvan het DNA beschadigd raakte door UV-licht geen poging zichzelf te repareren. In plaats daarvan trad er een ander beschermingsmechanisme in werking, waardoor de beschadigde cellen doodgingen. Blijkbaar werkt dit in het geval van UV-schade beter bij het voorkomen van kanker dan het repareren van de cellen.

Wat niet wil zeggen dat het DNA-reparatiemechanisme dat wordt aangestuurd door ATR volledig nutteloos is. Als de muizen met de verminderd actieve versie van dit gen wel huidkanker kregen – en als de wetenschappers hen maar lang genoeg blootstelden aan schadelijk UV-licht, gebeurde dit uiteindelijk toch – namen de tumoren sneller dan normaal ernstige vormen aan.

De kankerremmende werking van cafeïne maakt het in theorie een fijn ingrediënt voor in zonnebrandcrèmes. Maar nu is opgehelderd hoe cafeïne de vorming van huidtumoren remt, kun je je afvragen of dat inderdaad verstandig is. Als de tumoren die toch ontstaan extra agressief zijn, net als bij de muizen in dit onderzoek, is dat natuurlijk minder gewenst.

Wie niet van koffie houdt, kan het ook op zijn of haar huid smeren, om toch te profiteren van de beschermende werking. Uit eerder onderzoek met muizen blijkt namelijk dat ook cafeïne die op de huid wordt aangebracht de activiteit van ATR remt. Goed, koffie op je huid smeren gaat misschien wat ver, maar in theorie maakt de kankerremmende werking van cafeïne het tot een nuttig ingrediënt in zonnebrandcrèmes. Alleen: op basis van dit nieuwe onderzoek kun je je afvragen of dat inderdaad verstandig is. Als de tumoren die toch ontstaan wel extra agressief zijn, net als bij de muizen in dit onderzoek, is dat natuurlijk minder gewenst.

Bron: Masaoki Kawasumi ea, Protection from UV-induced skin carcinogenesis by genetic inhibition of the ataxia telangiectasia and Rad3-related (ATR) kinase, in: PNAS, 15 augustus 2011