Lengtegraad-prijs
De selfmade klokkenmaker John Harrison (1693-1776) zorgde in de 18e eeuw voor een revolutie in de scheepvaart. Als eerste bouwde hij een klok − de H4 − die ook aan boord van schommelende schepen lange tijd nauwkeurig bleef lopen. In vijftig dagen liep de klok slechts een minuut verkeerd. Zulke nauwkeurige klokken hadden zeevaarders nodig om de lengtegraad van de positie van het schip te bepalen.

Met de H4 won Harrison in 1773 de beroemde Lengtegraad-prijs van twintigduizend pond. In hedendaags geld zou hat gaan om een bedrag van miljoenen euro. Het Britse koningshuis had deze prijs in 1714 uitgeloofd voor de bedenker van een ‘uitvoerbaar en nuttig’ systeem om lengtegraden op zee te bepalen.

Harrison moest het in zijn strijd om het winnen van de Lengtegraad-prijs opnemen tegen astronomen, die de lengtegraad uit de positie van de sterren nauwkeurig wilden bepalen en een afkeer hadden van klokken als een manier om de positie op zee te bepalen. Op deze strijd baseerde schrijfster Dava Sobel haar veel geprezen boek Longitude (1995). In 2000 werd het boek verfilmd.

Klok B
Na het winnen van de prijs en een paar jaar voor zijn dood in 1776 ontwierp Harrison ook een precisieklok voor gebruik op het land. Het ontwerp staat in een boek dat destijds vernietigend werd besproken in de Britse pers. Ook Harrisons claim over de precisie van zijn nieuwste klokontwerp werd belachelijk gemaakt.

Ruim tweehonderd jaar heeft niemand geprobeerd een klok naar het ontwerp van Harrison te bouwen. Pas in de jaren zeventig van de twintigste eeuw ontwaakte de interesse voor Harrisons ontwerp. Kunstenaar en klokkenmaker Martin Burgess bouwde in de afgelopen jaren twee versies van Harrisons klok: klok A en klok B.

Beide klokken bouwde hij wel met moderne materialen, waaronder duraluminium (een legering van aluminium, koper, mangaan en magnesium) en invar (een nikkel-ijzer-legering). Het mechanisme van de klok is echter geheel gebaseerd op Harrisons ontwerp.

Opvallend aan het ontwerp is dat Harrison een slinger met een relatief laag gewicht en een relatief grote uitwijking gebruikt, terwijl de meeste klokkenmakers in die tijd een slinger met een relatief zwaar gewicht en kleine uitwijking gebruikten.

Het was klok B die vorige week de wereld van de klokkenmakers verraste met een ongekende precisie. De klok is te zien in het Nationaal Maritiem Museum in Greenwich, Londen.