Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
tijgermug

Muggenbulten zijn niet alleen irritant, maar ook gevaarlijk. In tegenstelling tot wat je zou verwachten, helpt de ontstekingsreactie in de jeukende zwelling juist bij de verspreiding van virussen.

Het zijn rotzakken. Muggen van de familie Aedes, vooral de Denguemug of gelekoortsmug (A. aegypti) en tijgermug (A. albopictus), brengen allerlei ziekten over. Hierbij zitten ernstige ziekten als knokkelkoorts of dengue, gele koorts, Zika en chikungunya. Honderden miljoenen mensen krijgen deze ziekten jaarlijks en tienduizenden sterven eraan. En als je denkt dat je veilig bent in Nederland, dan heb je het mis. De tijgermug is steeds vaker in Nederland te vinden.

De ziektes die de muggen overdragen worden veroorzaakt door virussen. Deze virussen dringen via het speeksel van de mug het lichaam binnen. Vanuit de muggenbeet verspreiden ze zich via het bloed naar bijvoorbeeld de hersenen, gewrichten en spieren. Is het aantal virusdeeltjes groot genoeg, dan raakt de volgende mug geïnfecteerd wanneer zij (stekende muggen zijn altijd vrouwtjes) de patiënt bijt.

Muggenbult

In de levenscyclus van de virussen speelt de muggenbult een cruciale rol. Dat deze jeukende zwelling de virussen op weg helpt, was al bekend. Hoe het precies werkt, onderzocht een groep Britse wetenschappers in een imposante studie. Ze publiceren hun bevindingen vandaag in het vakblad Immunity.

De onderzoekers lieten in verschillende experimenten Denguemuggen los op een stukje huid op de linker achterpoot van verdoofde muizen. Direct nadat ze te grazen waren genomen door de muggen, kregen de muizen het Smiliki Forest virus of het Bunyamwera virus geïnjecteerd op de plek waar ze gebeten waren. Een controlegroep zonder muggenbeten kreeg dezelfde virussen geïnjecteerd. Bij de controlegroep kregen de virussen geen voet aan de grond. In de muggenbulten van de geprikte muizen bleven de virussen langer aanwezig. Van daaruit infecteerden de virussen de huidcellen.

Contraproductief

De zwelling van de muggenbult alleen is niet genoeg voor een vliegende start van een virusinfectie. Ook het immuunsysteem speelt een rol, zo ontdekten de onderzoekers. In reactie op de combinatie van een muggenbeet en de introductie van virussen laat het lichaam snel een legertje van witte bloedcellen van het type neutrofiele granulocyt uitrukken. Deze cellen brengen lokaal een immuunreactie op gang. Daar komen op hun beurt allerlei andere witte bloedcellen (waaronder macrofagen) op af. In plaats van de virussen te bestrijden, raakt een aantal van deze cellen geïnfecteerd, wat de verspreiding van het virus helpt. Al met al werkt de immuunreactie behoorlijk contraproductief en zorgt ervoor dat de virussen de sprong naar de rest van het lichaam kunnen maken.

Het goede nieuws is dat je er ook wat aan kunt doen. In een van de experimenten blokkeerden de onderzoekers de instroom van witte bloedcellen. Dit voorkwam de verspreiding van het virus vanuit de muggenbult. Resultaten behaald in muizen zijn geen garantie voor mensen, maar de onderzoekers zien wel mogelijke implicaties. Ze denken dat het aanbrengen van ontstekingsremmende crème op de muggenbeten de ziekte kan onderdrukken. Dit stopt niet alleen de opmars van Zika en chikungunya, maar voorkomt ook de uitbraak van nieuwe virussen.

Marieke Pingen et al. Host inflammatory response to mosquito bites enhances severity of arbovirus infection. Immunity, 21 juni 2016

Ontdek meer in de special