Als je een stuk landbouwgrond aan z’n lot overlaat, dan verandert het langzaam in een meer natuurlijke situatie. Successie noemen we dat. Wat begint met een braakliggend stuk grond of een monocultuur van Engels raaigras, verandert langzaam in een bos met een complex ecologisch netwerk. Hoe de successie boven de grond verloopt, is al aardig bekend. Maar een internationaal team van onderzoekers heeft ook eens grondig bestudeerd wat er onder de grond gebeurt. En dat blijkt veel interessanter.

In de studie werden negen velden op de Veluwe onderzocht. In het verleden hadden op de velden aardappelen en gerst gestaan, maar de landbouwactiviteiten werden er gedurende zes tot negen jaar op verschillende momenten gestaakt. Ze werden nog wel begraasd door koeien en eens per jaar gemaaid. Dit resulteerde in half natuurlijke graslanden. Vervolgens, in 2011, bemonsterden onderzoekers van onder meer het Nederlands Instituut voor Ecologie de velden. Ze bepaalden welke planten, dieren, schimmels en bacteriën er voorkwamen. Met behulp van gelabelde stikstof en koolstof brachten ze ook de uitwisseling van voedingsstoffen minutieus in kaart.

Zo ontstond een onverwacht interessant plaatje. Zo kwamen in de gronden van recent verlaten akkers al snel alle door de onderzoekers verwachte organismen te voorschijn. Maar in de samenstelling van de in de gebieden groeiende planten veranderde nauwelijks. Het aantal plantensoorten nam zelfs licht af.

Ook veranderde er niets in de biomassa van schimmels en de verhouding daarvan tussen schimmels en bacteriën. De soortensamenstelling veranderde dan weer wel en de relatie tussen de organismen werd veel ingewikkelder: er ontstonden nieuwe banden, en reeds bestaande relaties werden versterkt. Vooral dankzij het herstel van schimmelnetwerken werd koolstof veel efficiënter gebruikt en opgeslagen.

Als je de natuur wilt veranderen, heeft het dus niet zoveel zin om je blind te staren op de bloemetjes en de bijtjes. Echte verandering begint onder je voeten.

Elly Moriën et al. Soil networks become more connected and take up more carbon as nature restoration progresses. Nature Communications, 8 februari 2017.