Waarschuwing ecosystemen

Vandaag publiceren wetenschappers een waarschuwing aan de mensheid waarin de verwoesting van ecosystemen wordt aangekaart. Het document is een update van een eerdere waarschuwing van 25 jaar geleden. Volgens de auteurs en ruim 15.000 ondertekenaars is er sindsdien op allerlei fronten weinig vooruitgang geboekt.

In 1992 bracht de Union of Concerned Scientists een document uit genaamd World Scientists' Warning to Humanity. Deze waarschuwing aan de mensheid bood een beknopt overzicht van alle ecosystemen die te lijden hadden onder menselijk handelen. Daardoor was de capaciteit van de aarde om (menselijk) leven te ondersteunen tanende. Het document werd destijds ondertekend door zo’n 1.700 wetenschappers en ruim de helft van de toenmalige Nobelprijswinnaars.

Nu, vijfentwintig jaar later, volgt er een tweede waarschuwing met actuele cijfers. Deze update is door maar liefst 15.364 wetenschappers van over de hele wereld ondertekend. Door de verslechtering van het milieu sinds 1992 aan te tonen, wijzen ze op de nijpende problemen voor de aarde en de mensheid.

Zo wordt getoond dat in de afgelopen vijfentwintig jaar de visvangst met 6,4% afnam, ondanks de intensivering van de visserij. Ook verdwenen 2,8% van wereldwijde bossen. Een biodiversiteitsindex van alle gewervelde diersoorten (zoogdieren, vissen, vogels, reptielen en amfibieën) daalde met 28,9%. De beschikbaarheid van zoetwater per persoon kelderde flink, en het aantal dead zones (vervuilde, levenloze watergebieden) nam toe met 75%. Ook worden de forse toename van CO2-uitstoot en opwarming van de aarde van de laatste kwarteeuw meegenomen.

Ecosystemen 1992 - 2017

Enkele grafieken uit het rapport

Wanhopige wetenschappers

De wetenschappers richten zich tot de gehele mensheid, niet slechts tot politici. Ze roepen iedereen op om daadkracht te eisen van politieke leiders, en tegelijkertijd consumptiepatronen te veranderen. Dat zoveel wetenschappers dit manifest ondersteunen, kan gezien worden als een groeiende frustratie over het achterblijven van beleid bij wetenschappelijk onderzoek. Waar het boek De grenzen aan de groei in 1972 nog veel stof deed opwaaien, beschouwen sommige politici vandaag de dag het milieu nog steeds als een bijzaak, of bekijken het door een economische bril. Veel onderzoekers nemen daardoor een meer activistische houding aan en gaan het debat niet uit de weg.

Gelukkig wijzen de auteurs in de huidige update van de oproep wel op enkele lichtpuntjes. Zo is de afbraak van de ozonlaag een halt toegeroepen, en groeit de opwekking van duurzame energie. Daarnaast geven de wetenschappers net als in het vorige rapport suggesties voor maatregelen om de afbraak van ecosystemen tegen te gaan. Zo raden ze onder meer aan om voedselverspilling tegen te gaan, plantaardige voedingspatronen te stimuleren, en kinderen beter te onderwijzen over de natuur.

Sommige suggesties in het stuk zijn meer economisch van aard. Zo stellen de wetenschappers voor om subsidies voor fossiele brandstoffen te beëindigen en economische ongelijkheid te verminderen. Ook opperen ze om de werkelijke kosten van grondstofgebruik in het economisch verkeer in te voeren.

Overigens is het aantal ondertekenaars groeiende; op de website van de Alliance of World Scientists kan door wetenschappers nog steeds een digitale handtekening achtergelaten worden om de nieuwe oproep te ondersteunen.