Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
school kinderen multiculturele samenleving internationale school

Het tweetalige onderwijs op Nederlandse basisscholen is lang niet altijd voordelig voor alle kinderen, vindt taalwetenschapper Eowyn Crisfield. Vooral kinderen van etnische minderheden komen minder goed mee in het tweetalige schoolsysteem, zo constateert ze. De Kennis van Nu sprak met haar.

De roep om tweetalig onderwijs ook op basisscholen in te voeren klinkt steeds luider. De gedachte hierachter is dat kinderen die op jonge leeftijd Engels leren, op latere leeftijd beter Engels spreken dan hun leeftijdsgenoten die dat niet hebben gehad. Bovendien biedt vroege tweetaligheid cognitieve voordelen op latere leeftijd, zo blijkt uit recent onderzoek. Meertalige mensen kunnen zich beter concentreren, plannen, problemen oplossen en dingen onthouden.

Onderzoeker Eowyn Crisfield pleit er ook voor om kinderen al op jonge leeftijd Engels te onderwijzen, maar vindt wel dat de moedertaal van allochtone kinderen niet zomaar opzij gezet moet worden. Volgens Crisfield is die moedertaal cruciaal om kinderen sneller nieuwe talen aan te leren, zoals Nederlands en Engels. Dit sneller leren van het Nederlands helpt allochtonen weer om gemakkelijker te assimileren in Nederland. Deze allochtone kinderen zijn eigenlijk al meertalig, omdat ze thuis geen Nederlands of Engels spreken. Als de kinderen op school dan ook Nederlands en Engels moeten leren, is dat misschien wat te veel gevraagd. Crisfield: ‘Hetzelfde taalprogramma is niet hetzelfde voor alle kinderen’. 

Hoe zou het Nederlandse tweetalige schoolsysteem moeten worden verbeterd?
‘Ik denk dat het basisschoolsysteem moet reageren op het feit dat er kinderen in Nederland komen, die niet zo hoog scoren in het bestaande onderwijsmodel. Turks sprekende kinderen die bijvoorbeeld geen hulp krijgen bij het leren van Nederlands, leren niet goed genoeg Nederlands. Daardoor doen ze het niet goed op de CITO-toets en komen ze terecht op een middelbare school onder hun niveau. Dan heb je ontevreden kinderen die qua onderwijs op de verkeerde plek zitten, omdat ze niet de juiste begeleiding hebben gekregen. Het tweetalige schoolsysteem moet deze kinderen helpen om ook hun moedertaal te blijven ontwikkelen, zodat ze beter Nederlands leren’.

Dus dan zouden docenten bijvoorbeeld ook Turks moeten spreken in het geval van Turkse kinderen?
‘Ja, basisscholen moeten kijken naar hoe ze dat implementeren. Er zijn verschillende manieren om dat te doen. In Zweden zijn projecten waarbij leden van de gemeenschap de thuistalen op de scholen brengen. De gemeenschapsleden worden getraind om kinderen te onderwijzen en op deze manier kan er in heel veel verschillende talen in Zweden worden onderwezen. De gemeenschapsleden komen een paar keer per week naar de school om met de kinderen in hun eigen taal te praten. De onderliggende gedachte is dat deze kinderen beter af zijn als zij toegang hebben tot onderwijs in hun eigen taal’.

Niet alleen Crisfield is van mening dat moedertalen meer gebruikt moeten worden in het taalonderwijs. Uit onderzoek van onderwijskundige David Ramírez bleek ook dat het gebruiken van de moedertaal cruciaal is voor kinderen om zich een nieuwe taal eigen te maken. Ramírez en zijn collega’s bestudeerden onderwijsprogramma’s in de Verenigde Staten voor Spaanstaligen om Engels te leren. Hun conclusie was dat de Spaanse studenten bij wie Spaans werd gebruikt in het onderwijs, beter scoorden op Engelse taal en literatuur. Daarnaast bleek uit het onderzoek van onderwijsundigen Wayne Thomas en Virginia Collier op Amerikaanse scholen dat het niveau van Engels van migranten bepaald wordt door de mate waarin de moedertaal is betrokken bij het leren van het Engels.

Hoe realistisch is het dat deze nieuwe aanpak geïmplementeerd wordt in Nederland?
‘Iets wat gemakkelijk te doen is, wat geen geld of extra personeel kost, is kinderen niet langer te vertellen dat ze hun eigen taal op school niet mogen spreken. Zo’n verandering in mindset kost geen tijd of geld. Toen ik doceerde op de Hogeschool van Amsterdam, zaten er veel leerlingen in mijn lessen die talen van etnische minderheden spraken. Ze vertelden mij dat ze gestraft werden voor het spreken van hun eigen taal op school. Scholen moeten plaatsen zijn waar iedereen wordt geaccepteerd en gewaardeerd. Op die manier krijgen kinderen van etnische minderheden een betere kans in de samenleving’.

Ontdek meer in de special