Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
stress

Scheiding, ziektes, overlijden van naasten, miskraam… deze onfortuinlijke gebeurtenissen bezorgen mensen een hoop stress, zelfs tientallen jaren later. Daarnaast verhogen ze de kans op dementie, waaronder de ziekte van Alzheimer.

Gedurende achtendertig jaar hielden onderzoekers het leven van acht honderd vrouwen nauwkeurig bij om de invloed van ingrijpende persoonlijke gebeurtenissen op stress en dementie te onderzoeken. Die invloed blijkt tot tientallen jaren na een heftige, emotionele gebeurtenis te reiken. Dat concluderen onderzoekers van de Universiteit van Göteborg in het tijdschrift BMJ deze week.

Psychosociale stressoren

Bij de begintest in 1968 werd de vrouwen gevraagd welke vooraf gedefinieerde “psychosociale stressoren” ze hadden meegemaakt. Stressoren zijn gebeurtenissen die stress veroorzaken. Voorbeelden van psychosociale stressoren zijn scheiding, weduwschap, geestelijke of lichamelijke ziektes bij kinderen, miskraam, alcoholmisbruik bij de partner, overlijden van een kind, et cetera."

Het onderzoek is deel van de uitgebreide “Prospective Population Study of Women” in het Zweedse Göteborg. Dat onderzoek begon in 1968 met de screening van maar liefst 1462 vrouwen, die waren geboren in 1908, 1914, 1918, 1922 en 1930. De vrouwen werden in de vier decennia daarna nog enkele malen (1974, 1980, 1992, 2000 en 2005) aan uiteenlopende gezondheidstests onderworpen. Inmiddels zijn bijna alle vrouwen overleden en komt het onderzoek tot een einde.

Periodes van stress

Bij elke keuring kregen de (nog levende) vrouwen dezelfde vraag voorgeschoteld: ‘Heeft u een periode van stress (één maand of langer) ervaren, gerelateerd aan omstandigheden in het dagelijks leven, zoals werk, gezondheid of familiesituatie? Stress verwijst naar gevoelens van prikkelbaarheid, spanning, nervositeit, angst, bezorgdheid of slaapproblemen.’

Het aantal psychosociale stressoren vertoonde een verband met zowel stress als de ontwikkeling van dementie op latere leeftijd. Van 1968 tot 2006 kregen 153 vrouwen dementie, van wie 104 de ziekte van Alzheimer, op een gemiddelde leeftijd van 78 jaar. Tussen de emotionele gebeurtenis en de ontwikkeling van dementie zat soms wel vier decennia.

Stress en dementie

Hoe kan stress de kans op dementie vergroten? Voorgaande onderzoeken toonden al aan dat stress invloed heeft op het centrale zenuwstelsel, het immuunsysteem en op hart- en bloedvaten. Stress verhoogt de productie van stresshormonen, beschadigt de hippocampus, beïnvloedt leer- en geheugenprocessen en verlaagt de afweer. Al deze factoren zijn al eens in verband gebracht met dementie.

Stresshormonen kunnen nog jaren na traumatische ervaringen in het bloed worden gevonden. Een biologische verklaring voor de invloed van ingrijpende persoonlijke gebeurtenissen op dementie is dus waarschijnlijk.

Kanttekeningen

Een overlijden is vaak heftiger dan een ontslag en de ene geestelijke ziekte is de ander niet. De stressoren zijn dus moeilijk te vergelijken. Bovendien zijn niet alle psychosociale stressoren meegenomen, bijvoorbeeld ziekte bij de vrouwen zelf. Ook is niet iedereen even goed in het omgaan met stressoren en kunnen stressoren afhankelijk van elkaar zijn, zoals mentale problemen en alcoholmisbruik. Ten slotte is het niet bepaald makkelijk om objectief te reflecteren op de trauma’s die je zelf hebt meegemaakt.

Het verband tussen ingrijpende gebeurtenissen en stress en dementie op (veel) latere leeftijd is wel degelijk gevonden. Decennia later zijn de gevolgen van een overlijden in de familie of een scheiding nog in de hersenen te merken. Dus hoewel er meer onderzoek nodig is om de resultaten te bevestigen, kunnen therapeuten alvast gaan nadenken over decenniadurende behandelmethoden.