Stemcomputer verkiezingen stemmen

Waarom stemmen wij nog steeds op papier? Verschillende burgemeesters uitten hun onbegrip dat we in dit digitale tijdperk nog steeds met het rode potlood stemmen. Uit een enquête van de NOS kwam naar voren dat 90 procent van de gemeentes graag een herinvoering van de stemcomputer wil. Twee stemcomputerexperts leggen uit waarom digitaal stemmen een bijzonder slecht plan is met mogelijk desastreuze gevolgen.

´ Burgemeesters zouden voordat ze zich hierover uitspreken algemeen geaccepteerde experts moeten bellen en die zouden allemaal zeggen dat dit een bijzonder slecht idee is. ´

De gemeentes zijn er klaar mee. Elke verkiezingsronde hebben zij moeite om genoeg vrijwilligers te vinden om de stemmen te tellen. De vrijwilligers zijn vervolgens vaak tot diep in de nacht aan het slepen met grote formulieren. Afgelopen weekend kwam de NOS met cijfers die er niet om liegen: 90 procent van de gemeenten wil van het rode potlood af en weer digitaal stemmen. Verschillende gemeentes gaven aan dat volgens hen het automatiseren van stemmen bij deze tijd hoort. Een veel gehoord argument is: ‘Als we mobiel kunnen bankieren, dan moeten we toch ook digitaal kunnen stemmen?’ De gemeente Eindhoven biedt zelfs aan om volgend jaar bij de gemeenteraadsverkiezingen proeven te doen met digitaal stemmen.

IT-adviseur Arjen Kamphuis zat van 2013 tot 2015 in de adviescommissie die de overheid afraadde de stemcomputer in te voeren. Hij vindt dat burgemeesters die roepen dat zij de stemcomputer terug willen, niet door hebben dat zij helemaal niet competent zijn om hier een oordeel over te hebben. ‘Burgemeesters zouden voordat ze zich hierover uitspreken algemeen geaccepteerde experts moeten bellen en die zouden allemaal zeggen dat dit een bijzonder slecht idee is’, aldus Kamphuis.

De oude stemcomputers waren zo lek als een mandje

Tussen 1991 en 2007 stemden Nederlanders door middel van een stemcomputer. Deze computers werden afgeschaft, omdat was aangetoond dat ermee gesjoemeld kan worden. Bovendien kon men de radiosignalen van deze apparaten opvangen en zo zien wat er gestemd werd. Dit gaat tegen de kieswet in. ‘Dat betekent dat als je iets zou willen maken om digitaal te stemmen, dat geen elektronische straling mag uitzenden. Zoiets ontwikkelen kost veel geld’, vertelt Kamphuis.

Technologiejournalist Herbert Blankesteijn schreef het boek Vertrouw ons nou maar - Opkomst en ondergang van de stemcomputer en vindt ook dat de gemeentes zich wel beter in mogen lezen. Blankesteijn beaamt dat het bouwen van veilige stemcomputers heel ingewikkeld is. ‘De schatting is dat dit honderden miljoenen zal gaan kosten. Bovendien moet elke tien jaar de stemcomputers vervangen worden, omdat de techniek veroudert’.

De stemprinter geeft dezelfde problemen

Een alternatief is de stemprinter. Als iemand bij een printer een stem uitbrengt, wordt er een bonnetje geprint. De stemmer kan dit dan controleren en in een stembus doen. Wanneer er het vermoeden is dat er iets niet deugt, kunnen de bonnetjes geteld worden. Ten eerste zenden stemprinters ook elektronische straling uit. Dit geeft dus dezelfde ontwikkelingsproblemen als bij een stemcomputer. Daarnaast blijft de vraag wanneer je moet gaan hertellen. Als de uitslag ver afwijkt van de peilingen of als een politicus zijn wantrouwen uitspreekt? Kortom, de vermoedens dat iets niet deugd kan heel snel ontstaan. Dan moet je alsnog gaan hertellen en dat kost het weer veel tijd.

´ En al deze ellende is er dan alleen maar, omdat je de verkiezingsuitslag eerder zou willen hebben. ´

Onbetrouwbare stemcomputer leidt tot ongeldige verkiezingen

Kamphuis waarschuwt dat wanneer je denkt een veilig stemapparaat te hebben en ooit blijkt dat de machines wel lek zijn, je ongeldige verkiezingen hebt. ‘Een verkiezing is niet een peiling, maar het legitimeren van de macht. Als iemand voor de rechter hard kan maken dat een regering de macht niet mag hebben dan hebben we een heel groot probleem’, aldus Kamphuis. Hij stelt dat wanneer dit achteraf naar buiten komt, bijvoorbeeld een paar jaar later, dat alle overheidsbeslissingen tot dan toe ook niet rechtsgeldig zijn. Wij mogen daarnaast niet in de NAVO en EU zitten als onze verkiezingen niet voldoen aan de internationale normen. Kamphuis: ‘En al deze ellende is er dan alleen maar, omdat je de verkiezingsuitslag eerder zou willen hebben.’

Een ander stembiljet is de oplossing

Burgemeesters vinden het huidige grote stembiljet een flink probleem, omdat dat het tellen moeilijker en langer maakt. Dit is op te lossen door een nieuw stembiljet van A4 formaat. In 2013 was er al een ontwerp voor een nieuw formulier. Dat project is echter stilgezet, omdat toen een deel van de Tweede Kamer een digitale manier van stemmen wilde laten onderzoeken. Blankesteijn: ‘Als de overheid toen niet zo stom was geweest, was het onderzoek naar dat nieuwe stembiljet inmiddels gedaan. Dan hadden we op dit moment een veel handiger stembiljet gehad. Het tellen van de stemmen was dan twee keer zo snel gegaan.’ Op dit moment herhaalt de geschiedenis zich. Minister Plasterk dringt aan om een handiger stembiljet te gaan gebruiken, maar de gemeentes beginnen wéér over stemcomputers.