Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Glas water

Twee glazen water achteroverslaan voor elke maaltijd is een goede manier om af te vallen. Daar zit een heel rijtje oorzaken achter.

Veel kraanwater drinken helpt bij het kwijtraken van kilo’s, als je te dik bent. Dat is eigenlijk ontzettend logisch. Toch werd het pas in 2008 voor het eerst wetenschappelijk aangetoond.  Waarom is het zo logisch?

Om te beginnen omdat het water meestal kouder is dan je lijf. Ga maar na. Een liter water verwarmen kost 4,186 kiloJoule per graad opwarming. Een glas water, laten we zeggen 200 ml, heeft dus ruim 18 kJoule aan energie nodig om op te warmen van 15 graden Celsius tot 37 graden, je lichaamstemperatuur.

Dat is ongeveer evenveel energie als er in je lichaam vrijkomt bij de verbranding van een halve gram vet. Goed, echt veel is dat niet, maar stel dat je per dag zes extra glazen water drinkt, dan hebben we het al over 3 gram vet die je extra verbrandt. Op jaarbasis scheelt het dan 365,25 maal zo veel: een dikke kilo. En dat is nog niet eens alles.

Volle maag

In werkelijkheid vallen mensen twee keer zo veel af als ze dagelijks zo veel water drinken. Daar zijn drie oorzaken voor. Eén: als je veel water drinkt, zul je waarschijnlijk minder andere dranken tot je nemen, zoals frisdrank of vruchtensap. Je krijgt dus minder energierijke stoffen binnen. Twee: water dat je vlak voor het eten drinkt, neemt in je maag ruimte in, waardoor je eerder een vol gevoel hebt en dus minder eet. Ook dat vermindert je energie-inname.

De derde, minder bekende reden is iets ingewikkelder. Een glas water jaagt het energieverbruik verder omhoog dan de benodigde opwarming kan verklaren. Afslankende Amerikaanse vrouwen die meer dan een liter extra water per dag dronken, verloren daardoor in een jaar twee kilo extra gewicht.

Uit metingen van de Duitse fysioloog Michael Boschmann blijkt dat een mensenlichaam in de anderhalf uur na het drinken van een halve liter water van 22 graden ongeveer 100 kJ extra verbrandt. Warm je dat water vooraf op tot 37 graden, dan is dat extra energieverbruik zo’n 40 procent kleiner, zegt hij. ‘Precies de energie die je anders nodig zou hebben om het koude water met je lichaam op te warmen.’ Ook warm water onttrekt dus energie aan het lichaam. Hoe dat komt, is de laatste jaren stapje voor stapje bekend geworden.

Het heeft met opgeloste stoffen te maken, weet Boschmann al een paar jaar. Dat ontdekte hij bij proeven met vrijwilligers. Een halve liter zout water drinken had nauwelijks effect op hun energieverbruik, terwijl puur water dat wel deed. Het verschil zit ‘m in het effect op het bloed, dat van zout water niet en van puur water wel ‘dunner’ wordt, dat wil zeggen dat de osmotische waarde lager wordt.

Als de samenstelling van het bloed verandert, reageert het zenuwstelsel daar vrijwel onmiddellijk op. De verantwoordelijke zenuwcellen zijn vorig jaar ontdekt.  Ze zijn verbonden met sensoren in bloedvaten van je lever en lopen naar je ruggengraat. Geven de sensoren het signaal dat de osmotische waarde van het bloed daalt, doordat het opgedronken water via de maag- en darmwand in het bloed wordt opgenomen, dan zorgen deze zenuwcellen dat er direct actie wordt ondernomen om het overtollige water weer uit het bloed te krijgen.

Volautomatisch systeem

Omdat bloed van het verteringsstelsel linea recta naar de lever stroomt (via de poortader), kan je lichaam al ingrijpen voordat het bloed overal dunner wordt. Zelfs mensen met een dwarslaesie kunnen dit, aldus Boschmann. ‘Bij hen kunnen zenuwsignalen niet van de ruggengraat naar het hoofd lopen, en dat bewijst dat dit systeem volautomatisch werkt, zonder invloed van de hersenen. Het houdt de osmotische waarde van het bloed netjes constant.’

Wat doet het zenuwstelsel dan wanneer er extra water in het bloed wordt aangetroffen? De bloeddruk gaat tijdelijk omhoog en het energieverbruik ook. En ook dit is eigenlijk heel logisch, als je erover nadenkt. Je organen, met name je nieren, moeten nu eenmaal even extra werk doen en dus verbruiken ze meer energie: zo’n 100 kJ per liter opgedronken water. Wat overeenkomt met de verbranding van 2,5 gram vet. En dat komt dus bovenop de energie die je nodig hebt om het water te verwarmen. In totaal zou je met een dagelijkse dosis van twee liter extra water vijf kilo vet per jaar kunnen kwijtraken, schat Boschmann. Of voorkomen dat die kilo’s erbij komen natuurlijk.

35696456

Is water dus een wondermiddel om af te vallen en slank te blijven? Volgens Boschmann is het in ieder geval een onderschat middel, dat bij normaal gebruik ongevaarlijk is, bijna niets kost en voor iedereen beschikbaar is. Het enige nadeel is dat je vaker naar de wc moet. Gewoon kraanwater, adviseert hij, want dat is net zo goed als flessenwater en belast het milieu en je portemonnee zo’n duizend keer minder.

Toch zal extra water drinken waarschijnlijk niet voor iedereen met obesitas even goed werken, voegt hij nog wel toe. Proeven met een kleine groep te dikke vrijwilligers lieten zien dat het effect per persoon flink kan verschillen. Maar het is altijd het proberen waard.