Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu / Focus en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Hersenen

Het is niet altijd makkelijk om door moeilijke periodes in je leven heen te komen. Is er een manier om je doorzettingsvermogen te stimuleren? Misschien wel. Kleine stroomstootjes in het juiste hersengebied lijken je wilskracht te prikkelen.

Niet ieder mens is even goed opgewassen tegen tegenslag. Als je problemen groot zijn, en er weinig lichtpuntjes zijn, kan het knap lastig zijn om door te zetten en te proberen je problemen te overwinnen. Ook aandoeningen als depressie of chronische pijn tasten je motivatie en geestelijke vermogen om vol te houden aan. Hoe wordt je doorzettingsvermogen, biologisch gezien, bepaald? En is er een manier om het te stimuleren?

Misschien wel. Een groep hersenwetenschappers van de Amerikaanse universiteit Stanford heeft, eigenlijk min of meer bij toeval, ontdekt dat je de wil om door te zetten kunt oproepen door een bepaald hersengebied elektrisch te prikkelen. Zij kwamen hierachter toen ze bij twee patiënten met een ernstige vorm van epilepsie elektroden hadden aangebracht. Het doel van dit onderzoek was eigenlijk om te kijken wat de bron van de epilepsie was. Door intern kleine stroomstootjes toe te dienen aan verschillende hersengebieden, probeerden de neurologen typische verschijnselen van de epileptische aanvallen op de roepen.

Dat lukte. De patiënten waren bij bewustzijn terwijl de elektrische prikkels werden toegediend, en moesten aangeven wat voor effect de prikkels hadden. Ook werd onder meer hun hartslag in de gaten gehouden. Bij beide patiënten leidde prikkeling van de mediotemporale cortex tot epileptische aanvallen, en prikkeling van andere hersendelen niet; de bron van hun epilepsie lag dus waarschijnlijk hier. Bij een deel van de hersengebieden leek elektrische prikkeling überhaupt geen fysieke of mentale reactie op te roepen. Maar, bij beide mannen had prikkeling van een gebied dat de cortex cingularis anterior wordt genoemd wél een duidelijk effect. Namelijk: het gaf ze het gevoel dat er iets ergs zou gaan gebeuren. Maar tegelijk gaf het ze kracht, en de overtuiging dat als ze door zouden zetten, ze datgene wat hen te wachten stond zouden overwinnen.

‘Het voelde alsof… Alsof je met je auto een storm in rijdt. Alsof je ziet dat er een paar mijl verderop een storm is, en je rijdt er op af, en je vraagt je af of het je zal lukken om er goed doorheen te komen. Maar het was een positief gevoel. Je weet, ik moet doorzetten, volhouden, mijn best doen om hier door te komen.’ Zo omschreef een van de patiënten het gevoel. De ander omschreef het gevoel ook als ‘positief’, en als een sterke overtuiging dat je door moet gaan, en dat als je opgeeft, je pas echt in de problemen komt.

De onderzoekers prikkelden het hersengebiedje verschillende keren. En elke keer weer riep het bij de patiënten deze ervaring op. Valse prikkels, waarbij de onderzoekers wel zeiden dat ze een stroomstootje toedienden maar het stroomapparaat op nul milliampère was gezet, hadden geen effect. Reden voor het team, onder leiding van Josef Parvizi, om te concluderen dat ze waarschijnlijk het hersengebied hebben gevonden waar de basis van ons doorzettingsvermogen ligt. Al is een onderzoek met slechts twee proefpersonen natuurlijk te klein voor een echt harde conclusie. Maar, volgens de hersenwetenschappers past de vondst wel binnen wat er al bekend is over de functie van dit deel van de hersenen.

Als deze vondst door uitgebreider, onafhankelijk onderzoek bevestigd kan worden biedt dat interessante stof tot nadenken wat betreft mogelijke toepassingen. De meest voor de hand liggende is dat je mensen met een ernstige depressie misschien hun wil en vermogen om verder te gaan kunt teruggeven. Via elektrische stimulatie van het hersendeel, of een andere vorm van hersenstimulatie. Zoiets roept natuurlijk wel ethische vragen op: in hoeverre is het o.k. om iemands brein te manipuleren? Persoonlijk kan ik me ook toepassingen voorstellen die ethisch nog gevoeliger liggen. Wat als je bijvoorbeeld sporters een oneindig doorzettingsvermogen zou kunnen meegeven? Of: soldaten? Voorlopig is het echter dus nog niet zo ver.

Bron: Josef Parvizi e.a., The will to persevere induced by electrical stimulation of the human cingulate gyrus, in: Neuron, 5 december 2013.