Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Wolharige, mammoet, prehistorie, alaska, beringie

De wolharige mammoet blijkt 1.000 jaar later te zijn uitgestorven dan eerder werd gedacht. Het uitsterven van de prehistorische iconen op het eiland St. Paul vlakbij Alaska is niet de schuld van de mens, maar waarschijnlijk door de mammoeten zelf veroorzaakt door de zoektocht naar drinkwater.

Het later uitsterven van de wolharige mammoet is door Amerikaanse onderzoekers op twee manieren aangetoond. Aan de hand van bodemmonsters uit meren hebben zij naast DNA sporen ook het toenmalige leefmilieu onderzocht, wat nieuwe conclusies boven water bracht.

DNA sporen

Door middel van koolstofdatering, een methode waarbij de oudheid van organisch materiaal kan worden vastgesteld, hadden voorgaande onderzoekers vijf mammoeten gevonden van 6.480 jaar oud. Maar ze wisten toen niet of dit de laatste mammoeten waren van het eiland. In nieuwe bodemmonsters van meren op St. Paul hebben de Amerikanen mammoet-DNA gevonden dat 5.650 jaar oud bleek te zijn.

Schimmelsporen

De onderzoekers hebben ook het leefmilieu onderzocht, dat niet directe sporen van de mammoet weergeeft, maar wel aangeeft dat ze daar tot 5.600 jaar geleden hebben geleefd. De studie heeft een afname van drie verschillende soorten schimmels uit de bodemmonsters herleidt. Dat suggereert dat de mammoeten de laatste 5.600 jaar niet meer op het eiland waren.

‘We zien een afname van de drie soorten schimmel, die allemaal geassocieerd zijn met mest van grote dieren. Deze sporen markeren de aanwezigheid van grote dieren zoals mammoeten,’ zegt de hoofdonderzoeker Russell Graham. Volgens de onderzoekers was de mammoet het enige grote zoogdier dat in die tijd aanwezig was. De nieuwste vondst van het DNA valt in dezelfde tijdlijn als de schimmelsporen.

Oorzaak uitsterven: drinkwatertekort

Er zijn verschillende theorieën over de oorzaak van het uitsterven van mammoeten. Veel wetenschappers denken namelijk dat het door de mens komt, die te veel op de dieren heeft gejaagd. Maar tot 1787 waren er nog geen mensen aanwezig op St. Paul. Uitsterving door jagen is dus uitgesloten. Wat was het dan wel?

De onderzoekers denken dat het gebrek aan drinkwater wel eens de oorzaak kan zijn geweest van het uitsterven van de wolharige mammoet. Het eiland - aanvankelijk een schiereiland - ontstond bijna 15 duizend jaar geleden, door stijging van de zeespiegel. Maar omdat de zeespiegel over duizenden jaren bleef stijgen werd het eiland steeds kleiner. Een krimpend leefgebied betekende ook een afname van drinkwater voor de wolharige mammoet. Volgens de onderzoekers waren de meren op het eiland in de tijd van het uitsterven van de mammoet zout en troebel, waardoor de mammoeten nog minder drinkwater tot hun beschikking hadden. De mammoeten hebben dat waarschijnlijk nog erger gemaakt, door kleine kuiltjes te graven in de zoektocht naar schoon drinkwater - iets wat olifanten heden ten dage nog steeds doen (zie video hieronder). Dat graven bevorderde de erosie juist, waardoor nog meer water werd vervuild.

Het verhaal van de prehistorie van St. Paul is ook nu relevant, zeggen de onderzoekers, vanwege de moderne klimaatverandering waarbij leefomgevingen, vooral op kleine eilandjes, snel kunnen veranderen.

Wolharige mammoet duizend jaar later uitgestorven

Olifanten die naar water graven.
Video: Pondoro Game Lodge.